![traktor starego typu jedzie przez łąkę](/images/2024/doradztwo/ekologia/sierpien/slad-weglowy-w-rolnictwie/wodr-poznan-article-header-slad-weglowy-w-rolnictwie.jpg)
Ślad węglowy w rolnictwie
W dobie rosnącej świadomości ekologicznej, pojęcie śladu węglowego stało się kluczowym elementem dyskusji na temat zrównoważonego rozwoju. Ślad węglowy odnosi się do całkowitej ilości gazów cieplarnianych (GHG), głównie dwutlenku węgla, emitowanych bezpośrednio lub pośrednio przez jednostkę, działalność, produkt lub usługę.
Czym jest ślad węglowy?
Ślad węglowy jest miarą wpływu danej działalności na środowisko, wyrażoną w ekwiwalencie CO₂ (CO₂e). Obejmuje on emisje związane z różnymi etapami cyklu życia produktu lub usługi, w tym produkcję, transport, użytkowanie i utylizację. W kontekście rolnictwa, ślad węglowy uwzględnia emisje powstające w wyniku uprawy roślin, hodowli zwierząt, przetwarzania żywności, transportu produktów rolnych oraz ich przechowywania.
Ślad węglowy obejmuje emisje gazów cieplarnianych, takich jak dwutlenek węgla, metan i podtlenek azotu. Zmiany klimatyczne wywołane przez działalność człowieka stanowią obecnie jedno z najpoważniejszych wyzwań środowiskowych. W odpowiedzi na to, rządy, organizacje pozarządowe oraz przedstawiciele przemysłu i biznesu podejmują inicjatywy mające na celu redukcję emisji tych gazów oraz systematyczny monitoring, raportowanie, weryfikację i przewidywanie skutków zmian klimatu. Poszukiwano również narzędzi do oceny wpływu produktów na środowisko, co doprowadziło do powstania koncepcji śladu węglowego (carbon footprint).
Dlaczego ślad węglowy jest mierzony w rolnictwie?
Identyfikacja źródeł emisji: Pomiar śladu węglowego pozwala na identyfikację głównych źródeł emisji gazów cieplarnianych w rolnictwie. Są to przede wszystkim emisje z gleby (na przykład tlenki azotu uwalniane podczas nawożenia), emisje metanu z hodowli bydła oraz emisje związane z paliwami używanymi w maszynach rolniczych i transporcie.
Redukcja emisji: Analiza śladu węglowego umożliwia identyfikację obszarów, w których można wprowadzić innowacje lub zmiany w praktykach rolniczych w celu zmniejszenia emisji GHG. Na przykład, zastosowanie bardziej efektywnych systemów nawadniania, zmniejszenie stosowania nawozów chemicznych, a także wprowadzenie rolnictwa ekologicznego, mogą znacząco obniżyć emisje.
Zrównoważone rolnictwo: Pomiar śladu węglowego jest kluczowy dla promowania zrównoważonego rolnictwa. Rolnicy i przedsiębiorstwa mogą podejmować decyzje oparte na twardych danych, co prowadzi do bardziej zrównoważonych praktyk produkcyjnych, które są korzystne zarówno dla środowiska, jak i dla gospodarki.
Świadomość konsumentów: Wzrost świadomości społecznej na temat wpływu różnych produktów na środowisko sprawia, że konsumenci coraz częściej wybierają produkty z niższym śladem węglowym. Certyfikaty i etykiety wskazujące na niski ślad węglowy stają się istotnym elementem marketingu produktów rolniczych.
Polityka i regulacje: Rządy i organizacje międzynarodowe wprowadzają regulacje mające na celu ograniczenie emisji GHG. Dokładne pomiary śladu węglowego są niezbędne do monitorowania zgodności z tymi regulacjami oraz do tworzenia polityk wspierających zrównoważony rozwój.
Znaczenie śladu węglowego w rolnictwie
Ślad węglowy w rolnictwie ma znaczący wpływ na globalne emisje gazów cieplarnianych. Według szacunków, rolnictwo odpowiada za około 10-12 procent całkowitych emisji GHG na świecie. W Polsce w 2018 roku sektor ten wyemitował około 33,1 miliona ton ekwiwalentu CO2, co stanowiło 8 procent krajowych emisji. Jest to porównywalne z innymi kluczowymi sektorami, takimi jak przemysł i odpady.
Znaczenie śladu węglowego w rolnictwie jest jeszcze bardziej widoczne w kontekście globalnych wyzwań, takich jak wzrastająca liczba ludności i zwiększone zapotrzebowanie na żywność. Przy obecnych stylach życia i nawykach żywieniowych, przewiduje się, że emisje związane z produkcją żywności mogą znacząco wzrosnąć. W rezultacie, rolnictwo może odgrywać kluczową rolę w strategiach łagodzenia zmian klimatycznych.
Przyszłość rolnictwa a zmiany klimatyczne
Wobec rosnących wyzwań związanych ze zmianami klimatycznymi, rolnictwo musi przekształcić się w kierunku większej zrównoważoności. To nie tylko pomoże ograniczyć emisje gazów cieplarnianych, ale także przyczyni się do zabezpieczenia źródeł żywności dla przyszłych pokoleń. Kluczowe jest, aby przemysł rolniczy, decydenci polityczni i społeczeństwo współpracowali w celu opracowania i wdrożenia strategii, które będą skutecznie zmniejszać ślad węglowy sektora.
Ślad węglowy w rolnictwie jest istotnym wskaźnikiem wpływu tego sektora na zmiany klimatyczne. Pomimo wyzwań, jakie niesie ze sobą zmniejszenie emisji GHG w rolnictwie, istnieje wiele strategii, które mogą przyczynić się do jego ograniczenia. Zrównoważone zarządzanie ziemią, zmniejszenie emisji z produkcji zwierzęcej, efektywne wykorzystanie zasobów, rolnictwo ekologiczne oraz wsparcie polityczne i edukacyjne są kluczowymi elementami tej transformacji. Działania te są niezbędne, aby rolnictwo mogło odpowiedzieć na wyzwania związane ze zmianami klimatycznymi i przyczynić się do budowy bardziej zrównoważonego świata.
Obliczanie śladu węglowego
Obliczenie śladu węglowego polega na oszacowaniu całkowitej emisji gazów cieplarnianych, wyrażonej w ekwiwalencie dwutlenku węgla (CO2e), związanej z danym produktem, usługą, działalnością, osobą lub organizacją. Proces ten może być stosunkowo prosty lub bardzo złożony, w zależności od zakresu i szczegółowości analizy. Wiele organizacji i firm oferuje narzędzia i kalkulatory online do oszacowania śladu węglowego. Są one pomocne zarówno dla jednostek indywidualnych, jak i firm, które chcą zrozumieć i zarządzać swoim wpływem na środowisko. Obliczenie śladu węglowego to kluczowy krok w zrozumieniu i zarządzaniu wpływem działalności na środowisko. Dzięki analizie danych i stosowaniu odpowiednich strategii, firmy i organizacje mogą zmniejszyć swoje emisje gazów cieplarnianych, przyczyniając się do ochrony klimatu.
Tekst: Oliwia Walicht, specjalista w Dziale Rolnictwa Ekologicznego i Ochrony Środowiska
Zdjęcie: Freepik
- Źródła: Julia Zarczuk, Bogdan Klepacki, Ślad węglowy w sektorze rolno-spożywczym i konsumpcji żywności, w Economics and Organization of Logistics6 (2), 2021, ss. 73–82
- www.teraz-srodowisko.pl
- www.agronomist.pl