04 grudnia 2019

Przyczyny infekcyjnych chorób roślin

Opracowanie: Barbara Skrzypniak • Zamieszczenie: Danuta Matusiak
  • wielkość czcionki Zmniejsz czcionkę Zmniejsz czcionkę Powiększ czcionkę Powiększ czcionkę
  • PDF
  • Wydrukuj
  • Email

 

Infekcyjne czynniki chorobotwórcze to takie, które powodują infekcję po fizycznym zetknięciu się z rośliną. Następnie rosną, rozwijają się i rozmnażają na niej lub wewnątrz niej. Czynniki infekcyjne nazywane są patogenami. Patogeniczność jest pojęciem odnoszącym się do dwóch organizmów żywych, polegające nie tylko na pobieraniu z tkanek roślin wody i organicznych substancji pokarmowych, lecz także na zakłóceniu licznych funkcji fizjologicznych powodujących występowanie objawów chorobowych.  Patogenicznością nazywa się zdolność pasożyta do wywołania choroby. Patogeny różnią się rodzajem żywicieli. Patogeny monogamiczne , są przystosowane do jednego gatunku żywiciela, natomiast poligamiczne porażają wiele gatunków roślin. Monofagi i polifagi występują we wszystkich grupach patogenów, tj:

  • wirusach
  • mikoplazmach
  • bakteriach
  • grzybach
  • pasożytniczych roślinach nasiennych
  • pierwotniakach

Patogeny można podzielić na dwie grupy.

1.Pasożyty obligatoryjne ( bezwzględne, ścisłe) rozwijają się i rozmnażają wyłącznie w żywych komórkach roślin. Nie zabijają tkanek roślin , pobierają z nich wodę i składniki odżywcze, doprowadzając do wyczerpania pokarmowego rośliny. Pasożyty te zakażają rośliny przez naturalne otwory lub wnikają przez nie uszkodzona tkankę okrywającą. Rozwijają się w przestworach międzykomórkowych lub wewnątrz komórek. Cecha pasożytów bezwzględnych jest ich przystosowanie do roślin dobrze rozwiniętych.

2.Pasożyty fakultatywne, czyli okolicznościowe ( względne, fakultatywne) różnią się tym ,że mogą rozwijać się na martwej substancji organicznej. Atakują roślinę w momencie osłabienia lub uszkodzenia. Działając enzymami i toksynami na tkanki roślin powodują ich obumieranie, a z zamierającego lub martwego podłoża pobierają składniki pokarmowe . Patogeny te mogą przenosić się z martwego podłoża na żywe organizmy roślin. Zakażenie następuje głównie przez rany, niektóre odmiany grzybów mogą zakażać również przez nie uszkodzoną skórkę. Grzybnia tej grupy pasożytów rozwija się w przestworach międzykomórkowych jak i wewnątrz komórek. Objawem są nekrozy, a w patogenezie dużą rolę odgrywają toksyny i enzymy wytwarzane przez grzyby.

Dlatego tak ważne jest niszczenie źródeł infekcji, które odgrywa często decydującą rolę w ochronie roślin przed zakażeniem. Polega to na usuwaniu chorych roślin lub ich części , resztek pożniwnych, stosowaniu podorywki i orki przedzimowej oraz niszczeniu żywicieli pośrednich, które znajdują się na obumarłych liściach, źdźbłach, łodygach i korzeniach roślin. W celu ochrony i działań zapobiegawczych stosuje się środki ochrony roślin z grupy fungicydów. Wyróżnia się cztery etapy działania :

  1. działanie przed infekcyjne
  2. działanie w czasie infekcji i bezpośrednio po infekcji
  3. działanie w czasie inkubacji choroby
  4. działanie po wystąpieniu objawów choroby.

Część fungicydów chroniących rośliny przed infekcją działa także w początkowych fazach infekcji, wówczas mówimy o działaniu wgłębnym.

 

 

Literatura:

  1. „ Nauka o chorobach roślin”- Z. Borecki
  2. Wikipedia- wolna encyklopedia – strona internetowa.

 

Opracowanie: Barbara Skrzypniak – główny doradca, PZDR nr 7

 

 

Czytany 108 razy Ostatnio zmieniany 04 grudnia 2019