Email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Pojęcie „progów szkodliwości” pojawiło się w ochronie wraz z wejściem integrowanej ochrony roślin i w pierwszym okresie było głównie traktowane jako ekologiczna podstawa decyzji o potrzebie podjęcia chemicznego zwalczania organizmu szkodliwego. Należy pamiętać , że pierwsze doświadczenia w zakresie ograniczenia stosowana środków ochrony roślin miały miejsce w czasie gdy ochrona chemiczna stała się bazą dla uzyskania odpowiedniego plonu ja i odpowiedniej jakości. Wtedy panowało powszechne przekonanie ze środki jakie stosujemy są tak skonstruowane ze nie pozostawiają śladu w naszym ekosystemie, nic bardziej mylnego o czym przekonaliśmy się w czasie prowadzenia obserwacji jak i doświadczeń. Programy ochrony roślin z tamtych czasów, zalecały często stosowanie zabiegów bez przywiązywania większej wagi do wystąpienia organizmu szkodliwego i zagrożenia z jego strony dla uprawy. Ekonomicznym plusem tamtych czasów były niewielkie koszty stosowania dużej ilości środków chemicznych. Teraz dzięki wiedzy jaka nabyliśmy w ciągu ostatnich kilkunastu lat wiemy już ze nie jest miarodajne stosowanie przesadnie dużej ilości środków jak i stosowanie ich bez przesłanek wystąpienia zagrożenia. Dlatego tez zostało stworzone pojęcie które pozwala nam określić czy warto zastosować dany środek czy też wybrany agrofag zniknie samoczynnie z pomocą naturalnych czynników środowiska. Mówimy tu o skuteczności stosowania tzw. progów szkodliwości zwany również ekonomicznym progiem szkodliwości. Próg ekonomicznej szkodliwości określa się jako taką liczebność szkodnika, nasilenie choroby, czy liczbę chwastów, przy której wartość spodziewanej utraty plonu przewyższa koszt wykonania zabiegu ochronnego i wyraża to wzorem: E = Pu/ KZ gdzie: E – ekonomiczna efektywność zabiegu ochrony roślin Pu – wartość produkcji uratowanej KZ – koszt zabiegu Metody opracowywania progów szkodliwości dla szkodników i chorób są bardzo zróżnicowane i są zależne od uprawy i badanego organizmu szkodliwego. Owe badania musza być systematycznie powtarzane ponieważ zarówno rośliny uprawne zmieniają się są ciągle ulepszane tak i organizmy szkodliwe ulegają samoistnym przemiana co pozwala im dostosować się do nowych warunków w jakich musza żerować, dlatego tez naukowcy starają się uaktualnić dane progi szkodliwości oraz ulepszać środki chemiczne tak aby były one skuteczne ale nie inwazyjne dla człowieka jak i innych pożytecznych organizmów występujących w środowisku. Pamiętajmy zanim zastosujemy dany środek chemiczny warto zapoznać się z tematyką progów szkodliwości, może nas to uchronić przed niepotrzebnymi wydatkami.

Źródło:

http://docplayer.pl/51338616-Prog-ekonomicznej-szkodliwosci-jako-element-podejmowania-decyzji-w-integrowanej-ochronie-roslin.html

http://www.integrowana-ochrona.pl/pszenzyto-ozime-i-jare/integrowana-metoda-ograniczania-szkodnikow/metoda-chemiczna/

Grzegorz Grela PZDR w powiecie kępińskim

Już po raz kolejny w niedzielne popołudnie w Sali OSP w Grębaninie odbyło się spotkanie opłatkowe, na którym spotkali się seniorzy z całego sołectwa. Spotkanie zorganizowała Rada Sołecka wsi Grębanin na czele z Sołtysem wsi Panią Teresą Zawada. Pani Sołtys wraz z Panią Teresą Jerzyk- przewodniczącą miejscowego Koła Gospodyń Wiejskich przywitały zebranych gości szczególnie emerytowanych nauczycieli naszej Szkoły Podstawowej: Panią Krystynę Kołodziejczyk, Jolantę Nawrocką, Jadwigę i Franciszka Mamczak, proboszcza miejscowej Parafii księdza prałata Stanisława Borowickiego oraz długoletniego dyrektora szpitala rehabilitacyjnego w Grębaninie Pana Leszka Żebrowskiego. W świąteczny nastrój seniorów wprowadziły dzieci ze Szkoły Podstawowej , które przygotowały jasełka pod okiem nauczycielek Pani Wiesławy Mamczak oraz Katarzyny Biegańskiej. Dzieci mogły zaprezentować swoje umiejętność artystyczno-wokalne w przepięknej scenerii. Oprawę muzyczną zapewnił Pan Andrzej Ciurys - organista miejscowej Parafii. Część artystyczna zakończyła się gromkimi brawami dla występujących dzieci. Życzenia zebranym złożyła przedstawicielka Biura Poselskiego Pani Poseł Andżeliki Możdżanowskiej pani Anna Wojtaszek. Następnie ksiądz prałat Stanisław Borowicki odmówił modlitwę i złożył życzenia Bożonarodzeniowe. Zebrani seniorzy przełamali się opłatkiem składając sobie świąteczne i noworoczne życzenia po czym wspólnie zasiedli do wigilijnego stołu, na którym zagościły tradycyjne potrawy wigilijne. Spotkanie było doskonałą okazją do wspólnych rozmów, wspomnień i miłego spędzenia czasu. Pani Teresa Zawada podziękowała gościom za przyjęcie zaproszenia a wszystkim zaangażowanym za pomoc w przygotowaniu spotkania. Szczególne podziękowania skierowała do darczyńców: Pana Sylwestra Berskiego oraz Szczepana Kamińskiego. Dla każdego seniora została przygotowana paczka świąteczna.

Autor: Paweł Stasiak PZDR w powiecie kępińskim

Lokalna Grupa Dyskusyjna założona przy gospodarstwie demonstracyjnym Pana Władysława Bajera (od lipca 2017 roku gospodarstwo objął zięć – Rafał Gierz ) prowadzona działalność w formie spotkań rolników w celu omówienia i przedyskutowania bieżących spraw z zakresu szeroko rozumianego rolnictwa z naciskiem na produkcję trzody chlewnej w różnych technologiach i systemach chowu ,zagrożenie wynikające z rozprzestrzeniania się wirusa ASF i zagadnienia bioasekuracji, oraz zagadnienia dotyczące produkcji roślinnej towarowej jak też przeznaczonej na własną bazę paszową gospodarstwa. W 2017 roku na planowane 4 spotkania przeprowadzono 3 (Jedno ze spotkań odwołałem z powodu mojej choroby). Przeciętnie w spotkaniach brało udział 6 rolników.

Zdjęcie: Archiwum własne autora

Rolnicy z terenu Południowej Wielkopolski oczekują ze strony WODR na szerszą paletę programów monitorowania i wczesnego wykrywania chorób grzybowych w uprawach zbóż i ziemniaków/ posiadamy w gospodarstwie demonstracyjnym stację METEO/. Jeżeli system agromonitoringu i komunikatów zadziała, to powinno to w znacznym stopniu zmniejszyć i uskutecznić ilość zabiegów ochrony roślin, o co właśnie chodzi w integrowanej ochronie . Poruszane były też bieżące zagadnienia polityki dotyczącej rolnictwa i ich wpływ na kondycję naszych gospodarstw rolnych i domowych.

Autor: Stanisław Żary - PZDR w powiecie kępińskim

 

Od 1 stycznia 2018 r. mikroprzedsiębiorcy zostaną objęci nowymi zasadami kontroli skarbowej, czyli obowiązkiem przekazywania co miesiąc Jednolitego Pliku Kontrolnego. Za brak przesłania JPK grożą sankcje karno-skarbowe. Obowiązkiem tym objęte są już duże i małe przedsiębiorstwa. W dalszej kolejności dołączą do nich mikroprzedsiębiorcy – a więc firmy, które: • zatrudniają mniej niż 10 osób, • generują obroty nieprzekraczające 2 mln euro. Wśród wielu tysięcy mikroprzedsiębiorców, którzy od 1 stycznia dołączą do grupy podatników VAT, zobowiązanych do przesyłania plików JPK_VAT, będzie szerokie grono rolników indywidualnych rozliczających się na zasadach ogólnych tzw. VAT- owców. JPK_VAT – generowany na podstawie dokumentów kosztowych i faktur sprzedaży – musi zawierać wszystkie wystawione faktury (faktura po fakturze), także te w wersji papierowej. W praktyce należy wpisać dane z faktur do ewidencji VAT i na tej podstawie wygenerować JPK. Wprowadzenie Jednolitego Pliku Kontrolnego ma na celu usprawnienie i zwiększenie efektywności kontroli podatkowych. Przedsiębiorcy zyskają więcej komfortu – skróceniu ulegnie bowiem czas kontroli skarbowych – a administracja rządowa sprawne narzędzie do uszczelnienia systemu VAT. JPK to zbiór danych finansowych, m.in. ewidencja zakupu i sprzedaży VAT (JPK_VAT), które należy przesyłać w wersji elektronicznej, przy użyciu podpisu kwalifikowanego lub Profilu Zaufanego. Dane do utworzenia Jednolitego Pliku Kontrolnego mają być pobierane bezpośrednio z systemów finansowo-księgowych przedsiębiorstwa, w określonym układzie i formacie (schemat xml). JPK_VAT należy przesyłać co miesiąc (do 25. dnia po zakończeniu danego miesiąca). Co ważne, dotyczy to także przedsiębiorców rozliczających się kwartalnie – oni też będą musieli dostarczać JPK_VAT co miesiąc. Jak zostało wcześniej wspomniane należy rozpocząć od założenia profilu zaufanego ponieważ nasza informacja będzie przesyłana w formie elektronicznej opatrzona elektronicznym podpisem. Profil Zaufany (eGO) – bezpłatna metoda potwierdzania tożsamości obywatela Polski w elektronicznych systemach administracji. Stanowi w tym przypadku alternatywę dla płatnego podpisu kwalifikowanego. Pozwala między innymi na wnoszenie do urzędów podań, wniosków, skarg, opłat i deklaracji drogą elektroniczną, bez osobistej wizyty w urzędzie. Główną bramą do e-administracji, dzięki której możliwe jest korzystanie z e-usług za pomocą Profilu Zaufanego (eGO) jest serwis obywatel.gov.pl To narzędzie, dzięki któremu możesz potwierdzać swoją tożsamość w Internecie (służy jako twój elektroniczny podpis). Jak wynika z informacji przekazywanych podczas szkoleń w Urzędach Skarbowych na chwilę obecną zaleca się rejestrację w serwisie obywatel.gov.pl i złożenie wniosku o utworzenie profilu zaufanego ePUAP, który następnie należy osobiście potwierdzić w Urzędzie Skarbowym. Z początkiem roku 2018 Ministerstwo Finansów planuje udostępnienie na swojej stronie internetowej bezpłatnej aplikacji pozwalającej na prowadzenie ewidencji zdarzeń i wygenerowanie JPK. Jest to ciekawe rozwiązanie szczególnie dla tych rolników, którzy sami prowadzą ewidencję VAT. Pierwszą informację JPK należy przesłać do 25 lutego 2018r.

Wioletta Szkopek na podstawie źródła: www.bia24.pl/, www.legalniewsieci.pl/

Właściwości plonotwórcze łąk i pastwisk zależą od ich zasobności w składniki pokarmowe, uwilgotnienia i składu botanicznego runi. Badania wykazały , że przesuszenie nowo założonej łąki na zasobnej glebie torfowej spowodowało wyginięcie roślin i degradację gleby. Optymalne uwilgotnienie gleby dla rozwoju roślin leży w granicach między wodną pojemnością polową, odpowiadającą 60%pojemności wodnej kapilarnej a tzw. wilgotnością początku hamowania wzrostu roślin. Granice optymalnej wilgotności dla każdego typu gleb są różne. Problem dostępności wody w glebie łąkowej zwraca główną uwagę na ilość wody i siłę wiążąca ją w glebie. Istnieją dwie granice dostępności wody: -dolna- poniżej której gleba jest za sucha i górna-powyżej której gleba jest nadmiernie uwilgotniona i odtleniona. Przy wyznaczaniu górnej granicy uwilgotnienia gleby bierze się pod uwagę m.in. zawartość powietrza w glebie. Orientacyjna wartość ciśnienia ssącego gleby przy średnio 10% zawartości powietrza odpowiada ciśnieniu ssącemu równemu 50 cm słupa wody. Dwie wartości graniczne dostępności wody pF=4,2 i pF=1,7 to wartości teoretyczne, odpowiadające minimalnej i maksymalnej zawartości wilgotności w glebie. Gleby łąkowe zajmują przeważnie niższe położenie terenowe, podlegające silniejszemu działaniu zarówno wody powierzchniowej jak i wody wgłębnej. Aby uniknąć przesuszenia rozpylonej wierzchniej warstwy gleby /runi/, zaleca się utrzymywanie poziomu wody gruntowej gleb łąkowych na głębokości 40-50 cm. W celu zwilżenia wierzchnich warstw gleby należy utrzymać stosunkowo wysoki co najmniej 45cm od powierzchni stan wody gruntowej, a dodatkowo przy wilgotności 75-80% pojemności wodnej objętościowej nastąpi osłabienie tempa mineralizacji.

Badania wykazały ,że maksymalna pojemność wodna objętościowa gleb torfowych waha się od 70-90 %, a pojemność wodna wagowa od 300-900%.Zostały opracowane specjalne normy osuszania łąk na glebach torfowych i murszowo-torfowych, które określają osuszenie: - minimalne 30-50 cm /odpowiada polowej pojemności wodnej/, -średnie – 45-70 cm, -maksymalne – 60 – 90 cm/minimalne dopuszczalne uwilgotnienie/. Zawartość wody w glebie, jej ilość jest czynnikiem selekcjonującym występowanie pewnych gatunków traw i innej roślinności łąkowej. Przy największej wilgotności gleby rosną dobrze: mietlica biaława, mozga trzcinowata, wiechlina błotna, wyczyniec łąkowy. Przy średniej wilgotności ok. 80% pojemności wodnej: życica wielokwiatowa, życica trwała, kostrzewa łąkowa, tymotka łąkowa i konietlica. Przy małej wilgotności ok.70% pojemności wodnej: kostrzewa czerwona, wiechlina łąkowa, kupkówka pospolita, rajgras wyniosły i stokłosa bezostna. Duży wpływ na plonowanie UZ, obok warunków glebowych i wilgotności mają: zagospodarowanie łąk, nawożenie i pielęgnacja. Na wysokość plonu UZ , oprócz wymieniowych powyżej wpływają znacznie warunki klimatyczne i atmosferyczne danego terenu panujące w danym okresie wegetacyjnym. Na ilość i jakość zebranego plonu masy zielonej niebagatelnie wpływa również technologia zbioru i konserwacji. Przestrzeganie w/w zaleceń pozwoli w korzystnych pogodowo latach zebrać dobry jakościowo plon w ilości 40 do 60 ton zielonej masy. 

Autor: Stanisław Żary PZDR w powiecie kępińskim

Źródło: Dane własne autora na podstawie własnych obserwacji i opracowań

Zdjęcie: Archiwum własne autora (Paweł Stasiak)

Uprawa kukurydzy cieszy się sporym zainteresowaniem rolników. Roślina ta stanowi znaczącą pozycję w strukturze zasiewów. Postęp biologiczny, a co za tym idzie dobór odpowiednich odmian, które lepiej wykorzystują istniejące warunki rolnicze pozwala na uprawę tej rośliny nawet na słabszych stanowiskach. W powiecie kępińskim tegoroczny sezon można uznać za udany, choć na przestrzeni całego sezonu nie brakowało niespodzianek pogodowych. Przekropny i chłodny kwiecień był dla siewu kukurydzy niemałym utrudnieniem wręcz to uniemożliwiał. Nielicznym gospodarstwom udało się zasiać kukurydzę w kwietniu. Kukurydza jest rośliną ciepłolubną a sytuacja pogodowa spowodowała, że optymalne warunki dla siewu kukurydzy były na przełomie kwietnia i maja. Początki wegetacji kukurydz, szczególnie sianych wcześnie, nie były udane - rośliny wzeszły i czekały na cieplejsze dni. Pogoda w następnych miesiącach napawała optymizmem, ciepłe i wilgotne lato spowodowało, że plantacje wyglądały imponująco co pozwalało liczyć na wysokie plony, zarówno ziarna, jak i kiszonki. Czas zbiorów, to czas oczekiwania na pogodę. Opady deszczu sprawiały spore problemy. Zbiory kukurydzy na ziarno zaczęły się z dwutygodniowym opóźnieniem w porównaniu do ubiegłego roku. Nie obyło się także bez strat spowodowanych przejściem huraganów. O terminie zbioru kukurydzy na ziarno decydowała nie tylko jego wilgotność, lecz przede wszystkim warunki polowe. Tam, gdzie można było wjechać kombajnem, rolnicy decydowali się na zbiór. Mimo niesprzyjającej aury plonowanie kukurydzy jest korzystne. Zależnie od stanowiska, odmiany, liczby FAO, plony kształtują się w granicach 10- 15 t/ha. Wilgotność ziarna powoli spada. Początek zbiorów to wilgotność na poziomie 33-38% teraz najczęściej pojawiają się sygnały o parametrach na poziomie 27 - 31%. Cena skupu mokrego ziarna to ok. 380 zł/t netto. Jest to stawka wyjściowa dla ziarna o wilgotności 30%. Za towar o wilgotności mniejszej niż 30% rolnik może otrzymać dopłatę od 8 do 10 zł za każdy procent, a za ziarno o wilgotności powyżej 30% za każdy 1% najczęściej skupujący potrącają 10 zł z ceny wyjściowej. Na terenie powiatu kępińskiego skupem mokrej kukurydzy zajmuje się kilka firm. Rolnicy nie maja problemu ze sprzedażą swoich plonów. Pojawiają się oferty kompleksowego zbioru obejmujące koszenie oraz transport prosto z pola. Oferta taka z roku na rok cieszy się coraz szerszym zainteresowaniem. Korzystają z niej rolnicy, którzy nie posiadają własnych, dostosowanych gabarytowo środków transportowych. Tegoroczne zbiory dobiegają końca, plony są zadowalające, jednak największym wyzwaniem rolników było przede wszystkim zebranie surowca z pola.

Autor: Paweł Stasiak 

PZDR w powiecie kępińskim

Zdjęcie: Archiwum własne PZDR w powiecie kępińskim (Jan Sarnowski)

Mleko to źródło łatwo przyswajalnych składników: mineralnych, tłuszczowych i białkowych oraz witamin, które wyróżniają się korzystnym wpływem na zdrowie konsumenta. Zawiera ono szereg bioaktywnych składników pochodzących zarówno z frakcji białkowej, jak i tłuszczowej. Każdy ze składników mleka oddzielnie, jak i działając harmonijnie z innymi wykazuje szereg właściwości prozdrowotnych dla człowieka. Odgrywają one niezastąpioną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu, są w opozycji w stosunku do patogenów, zwiększają odporność. Współczesna wiedza na temat mleka wskazuje na trendy jego jak najmniejszego przetwarzania i konieczności wypasania krów na pastwiskach dobrej jakości (o odpowiednim udziale różnych gatunków roślin, w tym ziół). Wiedza ta powinna również uzmysłowić każdemu konsumentowi, jak drogocennym i niezbędnym produktem spożywczym jest mleko wysokiej jakości. Tak więc dla nas, konsumentów narażonych na choroby cywilizacyjne (m.in. miażdżyca, nadciśnienie, otyłość, cukrzyca, osteoporoza), mleko i przetwory mleczne powinny stanowić nieodzowny element codziennej diety. Składniki mineralne Mleko stanowi naturalne źródło różnych składników mineralnych, które występują w nim w ilościach i proporcjach umożliwiających optymalne wchłanianie z przewodu pokarmowego do krwi. Każdy powinien mieć świadomość, że wypijając 1 szklankę mleka (250 ml) dostarcza organizmowi m.in.: 300 mg Ca, 250 mg P, 381 mg K, 32 mg Mg, 0,95 mg Zn, 0,9 mcg Fe. Mleko i produkty mleczne są przede wszystkim doskonałym źródłem łatwo przyswajalnego wapnia, nie tylko dlatego, że obfitują one w ten składnik, ale także z powodu korzystnego stosunku wapnia do fosforu (Ca:P około 1,4 : 1). Mleko to również źródło witamin z grupy D, które w znacznym stopniu poprawiają wchłanianie tego jakże cennego budulca naszych kości. Wapń jest minerałem występującym w najwyższym stężeniu w naszym organizmie – stanowi ok. 2% masy ciała: 98% znajduje się w kościach, 1% w zębach oraz 1% krąży w postaci zjonizowanej we krwi. Mimo że zawartość wapnia we krwi jest niewielka, odgrywa ona kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu naszego organizmu, ponieważ w sytuacji, gdy jego poziom obniża się poniżej wartości fizjologicznych, organizm uzupełnia niedobory, pobierając go z kości. Fakt ten stanowi główny czynnik etiologiczny osteoporozy. Wapń reguluje pracę mięśnia sercowego, bierze udział w przesyłaniu bodźców nerwowych, a także uczestniczy w produkcji enzymów oraz hormonów biorących udział w trawieniu. Drugi z minerałów występujący w ilości średnio 100 mg% w mleku, odgrywający pozytywną rolę odżywczą, to fosfor. Fosfor występuje w mleku w postaci fosforanów wapnia, magnezu i potasu. Bierze on udział we wszystkich procesach, które zachodzą w ludzkim organizmie, dlatego też jest niezbędny do jego prawidłowego funkcjonowania. Fosfor odpowiedzialny jest za spalanie cukrów, zapewnia prawidłowe funkcjonowanie mózgu, odgrywa ważną rolę w regularnej pracy serca, a także jest składnikiem RNA i DNA. Mleko zawiera też stosunkowo dużo magnezu w ilości średnio 15 mg%. Magnez występujący w mleku odpowiada głównie za jego stabilność termiczną. Charakteryzuje się ponadto całym spektrum właściwości prozdrowotnych, m.in. uczestniczy w odbudowie fosforanowych źródeł energetycznych skurczu mięśniowego, uczestniczy w syntezie kwasów nukleinowych DNA i RNA; bierze udział w przesyłaniu impulsów nerwowych; jest niezbędny do właściwego metabolizmu witaminy C; wpływa na wzmocnienie układu odpornościowego oraz uczestniczy w procesie wytwarzania insuliny. Frakcja tłuszczowa Tłuszcz w mleku występuje w postaci naturalnej emulsji, a jego stopień rozproszenia powoduje, że może on być wchłaniany bez uprzedniej hydrolizy w przewodzie pokarmowym, co jest ważne przy żywieniu osób cierpiących na zaburzenia wydzielania żółci. Tłuszcz mleka jest konglomeratem lipidów, w skład których wchodzi ponad 400 kwasów tłuszczowych. Właściwości prozdrowotne wykazują następujące kwasy tłuszczowe: masłowy (BA), oleinowy (OA) , linolowy (LA), skoniugowany kwas linolowy (CLA), alfa linolenowy (LNA), trans wakcenowy (TVA), arachidonowy (AA), gamma linolenowy (GLA),. Dihomogammalinolenowy (DGLA), eikozapentaenowy (EPA), dokozapentaenowy (DPA) i dokozaheksaenowy (DHA). Najważniejszym źródłem skoniugowanego kwasu linolowego (CLA) w pożywieniu człowieka jest tłuszcz zwierząt przeżuwających, m.in. tłuszcz mlekowy. W produktach mleczarskich zawartość CLA ogółem waha się w granicach od 2,9 do 30 mg/g tłuszczu - antykancerogenne działanie CLA u ludzi występuje przy spożyciu 3 g/dobę. Przy zawartości około 3 g CLA/100 g tłuszczu mlekowego – pochodzącego od krów wypasanych na pastwisku lub gdy ich dawki paszowe są suplementowane naturalnymi dodatkami tłuszczowymi, np. ziarnami roślin oleistych, w 1 litrze mleka o średniej zawartości tłuszczu 4% zawarte jest średnio 1,2 g CLA. Spożycie 3 g CLA wymagałoby wypicia około 2,5 litra mleka, czyli 10 szklanek. Należy zauważyć, że jednym z najcenniejszych naturalnych źródeł CLA jest właśnie mleko, a w produktach mleczarskich takich jak ser żółty (245 mg/100 g), masło (385 mg/100 g tłuszczu) jego zawartość jest o wiele wyższa Kwasy tłuszczowe pochodzące z tłuszczu mlekowego, podobnie jak CLA oraz jego izomery posiadają udokumentowane następujące właściwości prozdrowotne: – antynowotworowe – BA, OA, TVA, AA, EPA, GLA, DGLA, DHA, – przeciwmiażdżycowe – OA, AA, TVA, DGLA, GLA, EPA, – antybakteryjne – BA, – obniżające ciśnienie krwi – EPA, DHA, – przeciwzapalne – AA, EPA, DHA, – hamujące rozwój choroby Alzheimera – DHA. Frakcja białkowa Mleko krowie dostarcza człowiekowi dużych ilości białka o wysokiej wartości biologicznej. Jego zawartość w 1 litrze mleka równa jest ilości białka zawartego w: 140 g mięsa lub ryby czy 5 dużych jajach. Białka mleka decydują o jego wartości odżywczej, prozdrowotnej i przydatności do przerobu. Mleko krowie zawiera około 30 różnych białek, wchodzących w skład frakcji kazeinowych, serwatki i otoczek kulek tłuszczowych. Wszystkie białka razem stanowią przeciętnie od 30 do 35 g w 1 litrze mleka. Do białek kazeinowych (zawartość w mleku krowim 2,2-3,2%) należą: αs1-kazeina, αs2-kazeina, β-kazeina, γ-kazeina i ?-kazeina. Do białek serwatkowych w mleku krowim (średnio 0,6%) należą między innymi: β-laktoglobulina (β-LG), α-laktoalbumina (α-LA), immunoglobuliny, laktoferyna (Lf), laktoperoksydaza (Lp), lizozym (Lz) i albumina serum (BSA) oraz kwas orotowy (OA). Główne białka mleka - kazeinowe i serwatkowe - charakteryzują się następującymi właściwościami: - kazeina ma działanie antynowotworowe, zapobiega powstawaniu nadciśnienia, ma właściwości przeciwzakrzepowe oraz jest nośnikiem wapnia i innych mikroelementów; - α-laktoalbumina (α-LA) ma działanie antynowotworowe, przeciwwirusowe, przeciwstresowe, obniż ciśnienie krwi, jest nośnikiem magnezu i cynku; - β-laktoglobulina (β-LG) ma działanie antynowotworowe i antybakteryjne - immunoglobuliny mają działanie uodparniające (chronią przed infekcjami bakteryjnymi i wirusowymi) - lizozym ma działanie uodparniające oraz przeciwzapalne - laktoperoksydaza ma działanie antybakteryjne Najważniejszym białkiem serwatkowym mleka pod względem aktywności biologicznej jest laktoferyna. Charakteryzuje się ona wieloma właściwościami, ale najważniejsza z nich to tworzenie środowiska bakteriostatycznego poprzez wiązanie jonów żelaza. Natomiast z właściwościami antyoksydacyjnymi związane są jej funkcje immunomodulacyjne, m.in. zapobiega tworzeniu się złogów β-amyloidu podczas choroby Alzheimera Zawartość białka w mleku zależy od wielu czynników. Zwiększenie poziomu białka w mleku możliwe jest do osiągnięcia na drodze pracy hodowlanej, ponieważ współczynnik odziedziczalności dla tej cechy wynosi 0,5, podczas gdy dla wydajności tylko 0,2-0,25. Ponadto, aby uzyskać wysoki poziom białka w mleku można stosować dodatek pasz treściwych lub dodatek chronionych aminokwasów: metioniny oraz lizyny. Również poprzez zwiększenie ilości pobranej paszy, poprzez wysoką wartość białka ogólnego oraz niską wartość włókna, mamy możliwość zwiększenia poziomu białka w mleku. Jednak znacznie łatwiejszym i tańszym rozwiązaniem jest żywienie krów kiszonką z kukurydzy, kiszonką z traw, szczególnie z udziałem koniczyny. Rasa krów mlecznych w dużym stopniu wpływa na zróżnicowanie składników chemicznych mleka, w tym poziomu białka. Mleko krów rasy Jersey charakteryzuje się najwyższą zawartością białka oraz kazeiny. Poziom białka w mleku uzależniony jest także od wieku krowy, ponieważ jego zawartość ulega zmniejszeniu wraz z wiekiem o 0,02-0,05 jednostki procentowej na laktację. Witaminy rozpuszczalne w wodzie Do grupy witamin rozpuszczalnych w wodzie zaliczyć należy: witaminy z grupy B oraz kwas askorbinowy (witamina C). Witamina C ma właściwości antyoksydacyjne, pełni rolę detoksykacyjną poprzez zwiększone wydalanie jonów metali ciężkich, dodatkowo utrzymuje cholesterol na odpowiednim poziomie (zapobiegając miażdżycy), a także pełni funkcje antynowotworowe (mleko poddane pasteryzacji oraz sterylizacji nie zawiera witaminy C). Mleko jest naturalnym źródłem witamin z grupy B. Wszystkie one biorą udział w syntezie i rozkładzie tłuszczów, aminokwasów i węglowodanów, czyli są niezbędne podczas procesów przemiany materii. Źródłem kwasu orotowego (B13) jest przede wszystkim serwatka oraz kwaśne mleko. Mleko krowie zawiera od 40 do 100 mg/l tej witaminy, czterokrotnie mniej w porównaniu z mlekiem owczym, ale 14 razy więcej niż mleko ludzkie. Możliwości zwiększenia zawartości składników bioaktywnych w mleku. Zawartość składników bioaktywnych w mleku można zwiększyć poprzez: modyfikacje żywieniowe i/lub genetyczne, metody chemiczne, a także na drodze fermentacji bakteryjnych. Modyfikacje żywieniowe są najprostszym sposobem do zastosowania w praktyce. Możemy stosować żywienie krów na pastwisku o wysokiej jakości runi pastwiskowej, uzupełnienie diety tłuszczami pochodzenia roślinnego (nasiona roślin oleistych) czy zwierzęcego (olej rybi). Zawartość tłuszczu i kwasów tłuszczowych wchodzących w jego skład mogą ulegać znacznym wahaniom, co zależy w głównej mierze od żywienia (rodzaj diety, dodatki wpływające na fermentację włókna w żwaczu, dodatki tłuszczowe), a w mniejszym stopniu od innych czynników, m.in. genetycznych (rasa) czy fizjologicznych (stadium laktacji, wiek). W krajach osiągających wysoką produkcję mleka powszechnie przechodzi się na całoroczne alkierzowe utrzymanie krów. W tym systemie wypas pastwiskowy zastępuje się pełnoporcjowymi dawkami TMR. Ten model żywienia stosuje się coraz bardziej powszechnie w wysokowydajnych stadach w Polsce. Analiza zawartości składników pochodzących z frakcji tłuszczowej (kwasy tłuszczowe, witaminy rozpuszczalne w tłuszczu) wykazała, że mleko pochodzące od krów wypasanych na pastwisku charakteryzuje się korzystniejszymi walorami odżywczymi w porównaniu z mlekiem krów żywionych paszami konserwowanymi. W związku z powyższym należałoby rozważyć możliwość oddzielnego skupu i przerobu mleka pochodzącego od krów korzystających wyłącznie z wypasu pastwiskowego. Wysoka jakość mleka należy do podstawowych czynników pozwalających na uzyskanie doskonałych pod względem jakościowym produktów, które będą spełniały wszystkie wymagania konsumentów.

Materiały źródłowe: www.czytelniamedyczna.pl

Ilona Szeląg-Gruszka PZDR w powiecie kępińskim

Wraz z nastaniem nowego sezonu wegetacyjnego po całkiem dobrym przezimowaniu plantacji upraw ozimych rolnicy już na początku marca rozpoczęli pierwsze prace polowe, niezbędne zabiegi pielęgnacyjne i dokarmianie roślin nawozami głównie wieloskładnikowymi. W tym roku był to na terenie powiatu kępińskiego dość korzystny start, jeśli chodzi o temperaturę średnią w miesiącu marcu to oscylowała ona w granicach + 6,5 st. C, choć średnia w kwietniu już nie zadawalała gdyż wyniosła tylko ok. + 7,5 st. C z bardzo częstymi przymrozkami. Z tego względu wysiane wcześniej zboża jare , a także kukurydza dość źle znosiły niskie temperatury aż do końca I dekady maja, kiedy 10 maja w godzinach porannych temperatura spadła do – 1,3 st. C. Jeśli chodzi o opady w naszym rejonie to początek roku spokojnie wyrabiał normę wieloletnią poza styczniem, kiedy zanotowano znikome opady deszczu a częściej notowano opady słabego śniegu, dla odmiany większe opady nadeszły w kwietniu, kiedy miesięczna suma opadu wyniosła ponad 57 mm. W drugiej połowie maja wyższe temperatury powietrza wyraźnie przyspieszyły wegetację, choć opadów było mniej, późniejsze siewy kukurydzy okazały się bardziej udane za sprawą wygrzanej gleby. Aura w czerwcu dopisała pod względem temperatury i opadów – średnia temperatura miesiąca wyniosła blisko +18 st. C a miesięczna suma opadów za miesiąc przekroczyła 75 mm, to też w końcu I dekady czerwca nastąpiło zagrożenie chorobami grzybowymi. Sytuację tą doskonale obrazowała demonstracja - monitoring zarazy ziemniaczanej w oparciu o polową stację meteorologiczną w Mnichowicach, która służy celom badawczym dla Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu. W miesiącu lipcu występowały dość liczne opady w okresie planowanych zbiorów rzepaku, co w efekcie opóźniło prace żniwne i można je było rozpocząć dopiero w ostatnich dniach lipca i pierwszych dniach sierpnia, wówczas koszono i rzepak i zboża. Co do plonów dużym zaskoczeniem był niski plon rzepaku, na co wpłynęły długo utrzymujące się przymrozki i chłody wiosenne podczas okresu kwitnienia. Plony zbóż wahały się w przyzwoitych granicach. Ostatnia dekada sierpnia to przede wszystkim czas siewu poplonów i rzepaku ozimego, w okresie tym spadło nieco mniej deszczu, jednak już w I dekadzie września spadło blisko 40 mm, co znacznie poprawiło sytuację na polach. Miejmy nadzieję, że dalsze jesienne siewy ozimin i zbiory kukurydzy przebiegną w korzystnych warunkach agrometeorologicznych.

Piotr Twardowski PZDR w powiecie kępińskim

Średnie temperatury i opady miesięczne przedstawia poniższa tabela: