Email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

„Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie”.
Operacja realizowana przez Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu pn. Targi Rolnicze Kościelec 2019 „Promocja Agrobiznesu z uwzględnieniem produktu lokalnego, regionalnego i tradycyjnego jako czynnika rozwoju społeczności lokalnej” współfinansowana jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Schematu II Pomocy Technicznej „Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich” Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Instytucja Zarządzająca Programen Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Targi Rolnicze KOŚCIELEC 2019 „Promocja Agrobiznesu z uwzględnieniem produktu lokalnego, regionalnego i tradycyjnego jako czynnika rozwoju społeczności lokalnej” zorganizowane przez Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu Powiatowy Zespół Doradztwa Rolniczego nr 6 z siedzibą w Koninie, przebiegały przy słonecznej pogodzie. Honorowy patronat nad targami objęli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Wojewoda Wielkopolski. Uroczystego otwarcia targów dokonała Wiesława Nowak Dyrektor Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu. Przywitała serdecznie przybyłych na targi wystawców, rolników oraz zaproszonych gości. W ciepłych słowach zwróciła się przede wszystkim do rolników, dziękując im za trud wnoszony każdego dnia, by ich gospodarstwa, a tym samym obraz wielkopolskiej wsi, piękniał z dnia na dzień, a im żyło się lepiej i dostatniej. Słowa pełne troski o rolników i rolnictwo skierowali do wszystkich uczestników targów posłowie Leszek Galemba i Tomasz Nowak.

Po oficjalnym otwarciu targów głos zabrała Ewa Jakubowska z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w Koninie – ogłosiła wyniki XVII edycji etapu regionalnego ogólnokrajowego konkursu „Bezpieczne Gospodarstwo Rolne”. Tradycją kościeleckich targów jest ogłaszanie wyników etapu regionalnego ogólnokrajowego konkursu „Bezpieczne Gospodarstwo Rolne”, którego celem jest promocja zasad ochrony zdrowia i życia w zagrodach. Konkurs przebiega w trzech etapach: regionalnym, wojewódzkim i centralnym. O miano najbezpieczniejszego gospodarstwa etapu regionalnego rywalizowało w tym roku 8 gospodarstw z gmin Konin, Stare Miasto, Przykona, Malanów, Dobra, Babiak i Strzałkowo. Regionalna Komisja Konkursowa za najbezpieczniejsze gospodarstwo rolne na etapie regionalnym w 2019 roku uznała gospodarstwo Państwa Elżbiety i Józefa Kurzawów z miejscowości Wichertów z gminy Przykona w powiecie tureckim. Drugie miejsce przyznano Państwu Teresie i Mariuszowi Smolarkom z miejscowości Izabelin z gminy Kramsk w powiecie konińskim. Na trzecim miejscu sklasyfikowano gospodarstwo Państwa Agnieszki i Jacka Krysztofików z miejscowości Izabelin z gminy Kramsk w powiecie konińskim. Ponadto Regionalna Komisja Konkursowa przyznała wyróżnienia: Państwu Zdzisławie i Grzegorzowi Pawlak z miejscowości Strzałkowo z gminy Strzałkowo w powiecie słupeckim oraz Państwu Beacie i Pawłowi Kwiecińskim z miejscowości Lisiec Wielki z gminy Stare Miasto w powiecie konińskim. Wszyscy zwycięzcy otrzymali gratulacje, życzenia dalszych sukcesów pracy zawodowej i życiu osobistym oraz cenne nagrody rzeczowe.

Zwiedzający poszukiwali nowinek technicznych, technologicznych i atrakcyjnych produktów serwowanych przez producentów lokalnych, regionalnych i tradycyjnych. Stoiska doradcze Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu, jak i innych instytucji nie narzekały na brak zainteresowania. Tematyka porad udzielanych w stoisku Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu była tak różnorodna, jak różnorodne są gospodarstwa rolne Wielkopolski i potrzeby doradcze z tym związane. Dominowały zagadnienia z zakresu ochrony środowiska, a w szczególności program działań mający na celu ograniczanie zanieczyszczeń wód azotanami oraz porady z zakresu wapnowania gleb. Miło było widzieć tłumy zwiedzających, spacerujących pomiędzy stoiskami wystawienniczymi, z uśmiechniętymi twarzami i rękami pełnymi zakupów między innymi roślin ozdobnych, rękodzieła, produktów spożywczych (regionalnych i tradycyjnych), drobnego sprzętu rolniczego czy koszy wiklinowych. Rolników głównie interesował sektor maszyn rolniczych i środków do produkcji rolnej, choć strefa „Polska smakuje”, a w niej promocja opracowanej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi „Strategii Promocji Żywności” budziła wyjątkowe zainteresowanie. W związku z większym zainteresowaniem konsumentów polskimi produktami rolno-spożywczymi właściwie obrano sobie za cel zwiększenie rozpoznawalności i zbudowanie silnej marki polskich produktów żywnościowych – marki, która w świadomości konsumentów utrwalana jest poprzez znak graficzny i hasło „Polska smakuje”, która jest gwarantem najwyższej jakości produktów spożywczych.

W ramach Projektu Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich „Promocja Agrobiznesu z uwzględnieniem produktu lokalnego, regionalnego i tradycyjnego jako czynnika rozwoju społeczności lokalnej” podczas targów zaprezentowało się kilkunastu producentów produktów lokalnych, regionalnych i tradycyjnych, a uczestnicy mogli bliżej poznać i posmakować tych specjałów. Uczestnikom bardzo smakowały wędliny z zakładu „Wyroby tradycyjne Emilia Charuba”, wypieki tradycyjne z „Piekarni Wola ”oraz napój fermentowany z bzu czarnego Barbary Wawrzyniak. Na tym stoisku pięknie zostały zaprezentowane gospodarstwa ekologiczne – cała gama warzyw z gospodarstw Macieja Tomczaka, Mirosława Serafinowicza i Barbary Operacz. Z produktów lokalnych zaprezentowano rzeźby, garnki gliniane, serwety i serwetki, kwiaty z bibuły i maskotki z wełny. Na placu targowym tłumie odwiedzanym przez zwiedzających, bogatą wystawę stworzyło blisko 200 firm i instytucji z branży rolniczej oraz okołorolniczej. Targi były niepowtarzalną okazją, by porozmawiać o nowościach oraz innowacjach w branży rolnej. Jak co roku zadbaliśmy o szczególnie lubianą przez uczestników, część tzw. kiermaszową targów, gdzie dostępne były rośliny rabatowe, krzewy, drzewa owocowe i ozdobne, pnącza, byliny, cebule kwiatowe, wiklinowe kosze, wyroby oraz meble ogrodowe i profesjonalny sprzęt ogrodniczy. Odbył się również pokaz zwierząt – ważny dla producentów rolnych, ale również główna atrakcja dla dzieci. Pokaz „Rękodzieło ludowe dawniej i dziś” jak co roku był prawdziwą ozdobą imprezy targowej. Można było ulepić garnek na tradycyjnym kole garncarskim, zrobić serwetkę pod okiem fachowca, czy ukręcić kwiatek z bibułki.

Na scenie głównej zaprezentowało się sześć zespołów muzycznych: Gminna Orkiestra Dęta z gminy Kościelec, Zespół Ludowy „Dobrowianki” z gminy Kościelec, Kapela Podwórkowa „Pod Rydlem” z gminy Kleczew, Zespół Ludowy „Grzegorzewianki” oraz Zespół Ludowy „Kiełczewianki” z gminy Koło. Każdy z zespołów w swój występ włożył nie tylko umiejętności muzyczne, ale przede wszystkim serce. Wiesława Nowak Dyrektor Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu i Maciej Szłykowicz Zastępca Dyrektora Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu wraz z komisarzem targowym Józefem Gęziakiem serdecznie podziękowali artystom występującym na scenie wręczając im pamiątkowe statuetki i dyplomy.

Bogata, wieloaspektowa oferta wystawiennicza Targów Rolniczych w Kościelcu wraz ciekawą oprawą muzyczną przyciągnęła wielotysięczne tłumy zwiedzających, co utwierdza nas organizatorów w tym, że ta doroczna impreza targowa w tym środowisku jest potrzebna i oczekiwana. Mamy nadzieję, że tegoroczna edycja targów dostarczyła uczestnikom przede wszystkim profesjonalnej wiedzy z zakresu rolnictwa i dziedzictwa kulturowego wsi wielkopolskiej oraz pozwoliła na zawarcie nowych kontaktów, dokonanie atrakcyjnych zakupów i dostarczyła wielu pozytywnych doznań w sferze życia kulturowego.

Niebawem nadejdzie wiosna. Przypominamy więc o wpływie jakości materiału siewnego użytego do zasiewu na plon oraz o procedurach, jakie należy dopełnić, gdy nie ma możliwości nabycia kwalifikowanego, ekologicznego materiału siewnego.

Często rolnicy, świadomi tego, że własne ziarno siewne nie jest najlepszej jakości, zwiększają normy wysiewu. Jest to jednak tylko w niewielkim zakresie „antidotum” na nienajlepszą jakość materiału siewnego. Rolnicy są świadomi, że dobrze przygotowany materiał siewny jest podstawowym warunkiem do uzyskania wysokich plonów, o dobrych parametrach jakościowych. Zastosowanie nawet najlepszej agrotechniki z wykorzystaniem najlepszego sprzętu, najlepszych nawozów naturalnych i środków poprawiających właściwości gleby nie przyniesie wymiernych efektów produkcyjnych, jeżeli wykorzystany do siewu materiał siewny będzie złej jakości. Wysiew kwalifikowanych nasion jest najtańszym źródłem wzrostu plonów nawet do 20%. Efekt stosowania kwalifikowanego materiału siewnego ze względu na postęp hodowlany jest różny w zależności od gatunku rośliny. Nie można szczędzić na nasionach, bo są one absolutnie niezbędnym środkiem produkcji roślinnej. Rolnicy ekologiczni dobrze wiedzą, że należy stosować przede wszystkim materiał siewny, nasiona lub wegetatywny materiał nasadzeniowy wyprodukowany metodami ekologicznymi (art. 12 ust. 1 pkt i) rozporządzenia Rady nr 834/2007). Stosowany w rolnictwie ekologicznym materiał siewny musi spełniać wymagania dotyczące wytwarzania, jakości oraz obrotu określone w ustawie o nasiennictwie oraz rozporządzeniach wykonawczych do tej ustawy. Informacja o dostępnym materiale siewnym, nasionach lub wegetatywnym materiale nasadzeniowym wyprodukowanym metodami ekologicznymi, jest zamieszczona na stronie internetowej Głównego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa pod adresem: http://piorin.gov.pl/rolnictwo-ekologiczne/wykaz-materialu-ekologicznego/ w zakładce „ROLNICTWO EKOLOGICZNE”, w dokumencie pt. „Wykaz materiału siewnego, nasion i wegetatywnego materiału nasadzeniowego wyprodukowanego metodami ekologicznymi”.

Jeżeli w wyżej wymienionym wykazie materiału ekologicznego nie ma pożądanego gatunku bądź odmiany, którym zainteresowany jest rolnik ekologiczny, może on wystąpić z wnioskiem do wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa o pozwolenie na zastosowanie materiału niewyprodukowanego metodami ekologicznymi (konwencjonalnego). Zawsze należy wystąpić o to odstępstwo przed siewem lub sadzeniem, lecz nie wcześniej niż 30 dni przed planowanym terminem siewu bądź sadzenia. Wniosek powinien być złożony w terminie możliwie najbliższym planowanego terminu siewu lub sadzenia z uwagi na systematyczną aktualizację wykazu i możliwość pojawienia się wnioskowanego materiału ekologicznego. Wykaz dostępnego materiału siewnego, nasion i wegetatywnego materiału nasadzeniowego wyprodukowanego metodami ekologicznymi jest aktualizowany na podstawie zgłoszeń dostawców 10 dnia każdego miesiąca. Składając wniosek należy brać pod uwagę dostępność w wykazie odmian alternatywnych, tzn. charakteryzujących się zbliżonymi właściwościami. Ze względu na cykliczną aktualizację wykazu, w przypadku złożenia wniosku z dużym wyprzedzeniem terminu siewu bądź sadzenia, wojewódzki inspektor wydaje w drodze decyzji odmowę udzielenia pozwolenia. Każdy wniosek rolnika o wydanie pozwolenia musi zawierać uzasadnienie potrzeby zastosowania materiału konwencjonalnego. Brak uzasadnienia we wniosku beneficjent musi uzupełnić, inaczej nie uzyska pozwolenia. W sytuacji, gdy wniosek zawiera braki merytoryczne (np. brakuje uzasadnienia, nie wskazano odmiany materiału siewnego, a jedynie jego gatunek), wnioskodawca jest informowany telefonicznie o konieczności uzupełnienia tych braków. W przypadku, gdy nie ma możliwości skontaktowania się z wnioskodawcą telefonicznie, wojewódzki inspektor wydaje wezwanie do uzupełnienia dokumentów (zgodnie z art. 64 KPA). Jeśli wnioskodawca nie uzupełni braków formalnych, wniosek pozostawia się bez rozpoznania. Natomiast, gdy wniosek jest złożony przedwcześnie, wnioskodawca ma możliwość wycofania wniosku po otrzymaniu informacji, iż wniosek złożono zbyt wcześnie. Wówczas wojewódzki inspektor odsyła wniosek pozostawiając go bez rozpoznania. Druk wniosku o pozwolenie na zastosowanie konwencjonalnego materiału siewnego, nasion lub wegetatywnego materiału nasadzeniowego w rolnictwie ekologicznym jest dostępny na stronie http://piorin.gov.pl/files/userfiles/giorin/wn/prawo/wniosek_aktualny_16_06_20140.pdf. Szczegółowe informacje dotyczące wypełniania i składania wniosku znajdują się w pouczeniu zamieszczonym na drugiej stronie dokumentu. Wniosek o wydanie pozwolenia na zastosowanie w rolnictwie ekologicznym konwencjonalnego materiału siewnego, nasion lub wegetatywnego materiału nasadzeniowego należy złożyć do wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa właściwego terytorialnie ze względu na adres siedziby prowadzonej działalności w zakresie produkcji ekologicznej albo adres zamieszkania, niezależnie od tego, w którym województwie położona jest uprawa ekologiczna. Rolnicy z Wielkopolski wnioski wysyłają na adres: Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Poznaniu; 60-166 Poznań, ul. Grunwaldzka 250 B. Pozwolenie jest wydawane w drodze decyzji administracyjnej. Wniosek o wydanie pozwolenia nie podlega opłacie skarbowej.

Stosowanie kwalifikowanego, zdrowego, dobrej jakości ekologicznego materiału siewnego jest podstawowym czynnikiem warunkującym dobry plon. Istotny jest również dobór odmiany oraz właściwy termin i gęstość siewu. Zbyt wczesny wysiew zbóż jarych w niedogrzaną glebę wydłuża okres wschodów i naraża rośliny na porażenie przez patogeny powodujące zgorzele siewek, natomiast zbyt duże zagęszczenie łanu zboża może być przyczyną większego porażenia przez mączniaka prawdziwego czy rdzę brunatną. Jednym z ważniejszych zabiegów przed wysiewem nasion jest zaprawianie materiału siewnego. Nasiona w gospodarstwie ekologicznym można zaprawiać na mokro bądź na sucho. Zaprawianie na mokro polega na moczeniu nasion w roztworze nadmanganianu potasu (3 g/10 l wody) przez 20 minut przeciwko chorobom grzybowym, moczeniu w wodzie o temperaturze 30°C przez 10 godzin lub przez 10 minut w wodzie o temperaturze 50°C przeciwko chorobom bakteryjnym. Zaprawianie na sucho polega na wymieszaniu nasion z popiołem drzewnym (najlepszy z czeremchy zwyczajnej) lub z mączką bazaltową. W rolnictwie ekologicznym warto też wprowadzać tzw. zasiewy mieszane. Zróżnicowanie genetyczne roślin na danym polu jest czynnikiem sprzyjającym ograniczaniu występowania zarówno chorób, jak i szkodników. Takim zróżnicowaniem są rozmaite kompozycje zasiewów mieszanych. Pod pojęciem zasiewów mieszanych należy rozumieć zarówno międzygatunkowe mieszanki (np. zbożowo-strączkowe i zbożowo-zbożowe), jak i mieszanki międzyodmianowe w obrębie jednego gatunku (np. jęczmienia). Mieszanki cechują się wyższym i stabilniejszym plonowaniem w porównaniu do odmian uprawianych w siewie czystym.

Ekologiczny, kwalifikowany materiał siewny jest jednym z podstawowych czynników plonotwórczych upraw w gospodarstwie ekologicznym, a korzyści ze stosowania odpowiedniej jakości materiału siewnego są wciąż przez rolników niedoceniane. Kwalifikowany materiał siewny jest obecnie najbardziej efektywnym czynnikiem skutecznego gospodarowania. Kwalifikowany materiał siewny jest bowiem nośnikiem postępu biologicznego, który umożliwia rolnikowi zebrać więcej z hektara i w rezultacie dać wyższe przychody. Rolnik kupując nasiona kwalifikowane ma pewność, co sieje, gwarancję jakości oraz uprawnienie do złożenia u sprzedającego reklamacji na nasiona, jeśli ma zastrzeżenia do jakości zakupionego przez siebie kwalifikowanego materiału siewnego.

Rolnik gospodarowanie zgodnie z kryteriami rolnictwa ekologicznego rozpoczyna od momentu dokonania na urzędowym formularzu zgłoszenia podjęcia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego w wybranej przez siebie jednostce certyfikującej.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 nakłada na jednostki certyfikujące obowiązek szacowania ryzyka zanieczyszczenia produktów ekologicznych – zarówno ryzyka pomieszania bądź podmiany produktami konwencjonalnymi, jak i zastosowania środków niedozwolonych w rolnictwie ekologicznym. Konieczne jest zatem wykazanie w „Zgłoszeniu podjęcia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego” wszystkich gruntów, którymi włada rolnik. Rolnik, który prowadzi równolegle produkcję ekologiczną i konwencjonalną, jest zaliczany do grupy podwyższonego ryzyka, a zgodnie z art. 73 Rozporządzenia Rady (WE) nr 889/2008 produkcja konwencjonalna podlega także kontroli. Urzędowym zadaniem jednostek certyfikujących jest kontrola w obszarze prawa żywnościowego, a potwierdzenie powierzchni upraw ekologicznych dla ARiMR stanowi funkcję dodatkową, nie cel główny kontroli jednostek certyfikujących. Należy podkreślić, że od momentu zgłoszenia się producenta do jednostki certyfikującej producent musi prowadzić gospodarstwo zgodnie z wymaganiami Rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007. W okresie przestawiania przeprowadzane są dwie kontrole (co roku jedna) i dopiero po trzeciej kontroli producent może otrzymać certyfikat. W uprawach sadowniczych producent otrzymuje certyfikat jeszcze później, bo po czwartej kontroli. W przypadku nowo zakładanych gospodarstw, jeżeli grunty były wcześniej odłogowane, producenci mają możliwość zwrócić się z wnioskiem do odpowiedniego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) o wydanie zgody na odstępstwo od warunków produkcji ekologicznej. Wypełnia się wówczas „Wniosek o uznanie z mocą wsteczną uprzedniego okresu jako części okresu konwersji”. Jeżeli producent przedstawi dowody, że przez ostatnie trzy lata nie były stosowane żadne środki niedozwolone w rolnictwie ekologicznym, a teren przeznaczony pod uprawy stanowią obszary naturalne, gdzie nie były prowadzone żadne działania, to jest duża szansa na otrzymanie takiej zgody i można szybciej uzyskać certyfikat. Kontrola w gospodarstwie jest ważnym momentem zarówno dla inspektora, jak i rolnika. Wtedy wychodzi na jaw, czy rolnik ma przygotowane dokumenty, czy w gospodarstwie wszystko prowadzone jest tak, jak powinno. Trzeba pamiętać, że stan plantacji podczas kontroli wiernie pokaże, jak jest ona prowadzona i potwierdzi, czy zgodnie z regułami rolnictwa ekologicznego. Bardzo istotnym jest to, że charakter obowiązkowych, rocznych kontroli nie może polegać wyłącznie na weryfikacji zastanej u producenta rolnego dokumentacji. Kontrola obejmuje zawsze prowadzoną przez rolnika na polu produkcję rolną, gdyż przede wszystkim na podstawie sytuacji zastanej w gospodarskie można ocenić, czy produkcja ekologiczna jest zgodna z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego. Od 1 stycznia 2014 r. obowiązuje Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 392/2013 z dnia 29 kwietnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 889/2008 w odniesieniu do systemu kontroli produkcji ekologicznej, które obliguje jednostki certyfikujące do poboru próbek w ilości stanowiącej minimum 5% całkowitej liczby producentów oraz do przeprowadzenia kontroli wyrywkowych, wśród co najmniej 10% producentów. Taki nadzór kontroli wyrywkowych jest prowadzony przez jednostki certyfikujące, jest to nadzór całoroczny, który uwiarygadnia jakość pozyskiwanych produktów od producentów, którzy są objęci systemem kontroli. W celu usprawnienia funkcjonowania systemu rolnictwa ekologicznego w obszarze prowadzenia dokumentacji przez rolników ekologicznych, w Głównym Inspektoracie JHARS na zlecenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowane zostały wzory formularzy rejestrów dotyczących produkcji roślinnej i zwierzęcej, których stosowanie wynika z wymagań określonych w art. 66, 72 lit. d i 76 rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008. Stosowanie jednolitych formularzy dokumentujących produkcję ekologiczną ułatwia producentom ekologicznym prowadzenie zapisów w zakresie odpowiadającym wymaganiom ww. rozporządzenia, natomiast jednostkom certyfikującym pozwala na sprawniejszą weryfikację dokumentacji w gospodarstwie rolnym. Wzory tychże formularzy są zamieszczone na stronie internetowej www.ijhars.gov.pl w zakładce Rolnictwo ekologiczne -> Wzory rejestrów dla producentów: http://www.ijhars.gov.pl/index.php/wzory-rejestrow-dla-producentow.html.

Kontrola w gospodarstwie ma na celu stwierdzenie, czy rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z zasadami Rozporządzenia Komisji UE nr 834/2007. Po każdej pozytywnie przeprowadzonej kontroli wydawany jest protokół oraz certyfikat, na którym wpisane są produkty spełniające wymagania rolnictwa ekologicznego. W przypadku niedociągnięć rolnik zobowiązany jest do wdrożenia działań korygujących. Poważna sytuacja staje się wówczas, kiedy podczas kontroli wykazane są niezgodności. Skutkować mogą one zawieszeniem, cofnięciem lub odmową wydania certyfikatu. Certyfikat zawsze wydawany jest na określoną ilość wytworzonego w gospodarstwie produktu w danym roku. Podczas sprzedaży produktów ekologicznych w momencie zbliżania się do limitu ilościowego każdy producent ma możliwość zwiększenia tego limitu poprzez tzw. „rozszerzenie certyfikatu”. W takim przypadku producent rolny powinien do wybranej przez siebie jednostki certyfikującej wystosować wniosek z podaniem uzasadnienia, np. uzyskaniem wyższego plonu niż był wpisany podczas kontroli. Niezmiernie ważny jest termin złożenia pisma o rozszerzenie certyfikatu. Jednostka negatywnie rozpatrzy wnioski o zwiększenie ilości np. truskawek czy malin, jeśli rolnik zwróci się z pismem o rozszerzenie certyfikatu po sezonie zbioru tych owoców. Należy wiedzieć i pamiętać o tym, że sprzedaż większej ilości produktu przez producenta rolnego, niż ma on go potwierdzonego na certyfikacie, skutkuje dla producenta sankcjami ze strony kontrolującej go jednostki certyfikującej. Natomiast firma skupująca, w przypadku zakupu większej ilości surowca od danego producenta rolnego niż ma on w certyfikacie, jest zobowiązana do przekwalifikowania tego surowca na konwencjonalny.

Organizatorem konkursu był Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu. Celem konkursu było upowszechnianie wśród konsumentów wiedzy o walorach, znakowaniu i dostępności żywności ekologicznej na rynku krajowym. Konkurs polegał na rozwiązaniu testu pt.: „Żywność ekologiczna – wybór świadomych konsumentów”, który zamieszczony był na stronie internetowej WODR w Poznaniu (www.wodr.poznan.pl), w zakładce KONKURSY – 20 pytań testowych, test wyboru.

Komisja konkursowa została powołana przez Dyrektora WODR w Poznaniu w składzie:

  • Elżbieta Dryjańska – przewodnicząca,
  • Agnieszka Przybyła – członek,
  • Bartosz Witczak – członek.

Komisja zebrała się 30 października 2018 roku, dokonała zliczenia nadesłanych prac, otwarcia kopert, a następnie sprawdzenia poprawności rozwiązań testów. Do konkursu napłynęło 26 rozwiązanych testów. Nie stwierdzono żadnych braków formalnych w nadesłanych pracach. Pytań testowych było 20, każdy uczestnik mógł zdobyć maksymalnie 20 punktów.

Wyniki przedstawiają się następująco:

  • 20 punktów – 11 nadesłanych prac,
  • 19 punktów – 1 nadesłana prace,
  • 18 punktów – 3 nadesłane praca,
  • 17 punktów – 8 nadesłanych prac,
  • 16 punktów – 1 nadesłana prace,
  • 14 punktów – 2 nadesłane prace.

Z grupy 11 prac z wszystkimi prawidłowymi rozwiązaniami wylosowano 3 osoby , które otrzymały nagrody główne oraz 3 wyróżnienia. Nagrody główne – sprzęt gospodarstwa domowego (sokowirówkę, blender, elektryczną szatkownicę do warzyw) otrzymali:

  • Michał Styburski – Bestwin; powiat krotoszyński;
  • Edyta Adamska – Wrąbczynkowskie Holendry; powiat wrzesiński;
  • Krystyna Holka – Wielowieś, powiat międzychodzki.

Nagrody książkowe otrzymali:

  • Tomasz Tłoczek – Łąka Koszelewska, powiat słupecki;
  • Gabriela Styburska – Bestwin, powiat Krotoszyński;
  • Anna Kurpiewska – Węgierki, powiat wrzesiński.

Dyplomy i nagrody wręczył Dyrektor Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu Maciej Szłykowicz podczas Sesji ekologicznej „Rolnictwo * Środowisko * Żywność * Zdrowie”, która odbyła się w Grzegorzewie 9 listopada 2018 r. Tym laureatom, którzy nie stawili się po odbiór nagród na Sesję ekologiczną do Grzegorzewa, nagrody zostaną wysłane pocztą.

Laureatom gratulujemy, a wszystkim uczestnikom tegorocznej edycji serdecznie dziękujemy za wzięcie udziału i wykazanie tak wysokiego poziomu wiedzy z zakresu żywności ekologicznej. Zapraszamy do dalszego korzystania z oferty konkursowej WODR w Poznaniu.

XI edycja konkursu na najlepsze gospodarstwo ekologiczne 2018 roku rozstrzygnięta – wyłoniono laureatów, są wśród nich rolnicy z Wielkopolski.

Organizatorem konkursu było Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przy współpracy z Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Radomiu. Konkurs miał na celu identyfikację i szerzenie dobrych praktyk w zakresie rolnictwa ekologicznego, wdrażanie takich rozwiązań w innych gospodarstwach rolnych oraz rozpowszechnianie wiedzy z zakresu rolnictwa ekologicznego.

Wojewódzkie komisje konkursowe wyłoniły do etapu krajowego po jednym najlepszym gospodarstwie ekologicznym z każdej kategorii: „ekologia-środowisko” i „ekologiczne gospodarstwo towarowe”. Z Wielkopolski do etapu krajowego w kategorii „ekologia-środowisko” zgłoszono gospodarstwo Grażyny i Mirosława Serafinowiczów z Grabiny Wielkiej oraz w kategorii „ekologiczne gospodarstwo towarowe” gospodarstwo Stanisława Suchorskiego z Przychodzka. Łącznie do etapu krajowego zgłoszono 29 gospodarstw. Gospodarstwa te zostały ocenione przez krajową komisję konkursową powołaną przez dyrektora CDR Oddział w Radomiu. Komisja wyłoniła po 3 laureatów z każdej kategorii oraz przyznała 2 wyróżnienia. Fundatorem nagród dla laureatów krajowych było Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, natomiast CDR Oddział w Radomiu przygotowało statuetki dla wszystkich laureatów wojewódzkich. Ceremonia wręczenia nagród odbyła się podczas pierwszego dnia XI Międzynarodowych Targów Żywności Ekologicznej i Naturalnej NATURA FOOD oraz VII edycji Targów Ekologicznego Stylu Życia. Wszyscy laureaci konkursu na poziomie wojewódzkim otrzymali statuetki i dyplomy. Laureaci konkursu krajowego z rąk Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ryszarda Zarudzkiego oraz Dyrektora Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Jacka Węsierskiego otrzymali ufundowane przez MRiRW puchary i nagrody w postaci czeków pieniężnych w kwocie: I miejsce – 8450 zł brutto; II miejsce – 6450 zł brutto; III miejsce – 4650 zł brutto; wyróżnienie – 2950 zł brutto.

Nasi wojewódzcy laureaci na szczeblu krajowym otrzymali:

  • w kategorii „ekologiczne gospodarstwo towarowe” Pan Stanisław Suchorski III miejsce,
  • w kategorii „ekologia-środowisko” Państwo Grażyna i Mirosław Serafinowiczowie nagrodę Dyrektora KSOW za edukację środowiskową.

Podczas gali finałowej podkreślono również wkład doradców z Wojewódzkich Ośrodków Doradztwa Rolniczego w rozwój rolnictwa ekologicznego oraz promowanie i upowszechnianie wiedzy z zakresu rolnictwa ekologicznego. Najwięcej gospodarstw na przestrzeni 11 lat zostało nagrodzonych z województw: wielkopolskiego – 11, lubelskiego – 8, podlaskiego – 8 i świętokrzyskiego – 8. Nagrody w formie czeków dla Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w kwocie 4000 zł brutto oraz dla Lubelskiego, Podlaskiego i Świętokrzyskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego po 2000 zł brutto wręczyli: Ryszard Zarudzki – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Jacek Węsierski – Dyrektor Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie i  Henryk Skórnicki – Dyrektor Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Radomiu.

Gratulujemy wszystkim laureatom konkursu, a szczególnie naszym laureatom z Wielkopolski, gdyż to właśnie oni w głównej mierze kreują ten dobry wizerunek wielkopolskiego rolnictwa ekologicznego.

Gospodarstwo rolne jest pierwszym ogniwem w łańcuchu żywnościowym i to właśnie na nim spoczywa olbrzymia odpowiedzialność za wyprodukowanie i wprowadzenie do obrotu bezpiecznej żywności lub surowca do jej produkcji. Zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego należy rozpatrywać w ramach całego łańcucha produkcji żywności, począwszy od produkcji podstawowej w gospodarstwie rolnym. Rolnicy muszą na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności i pasz, dołożyć wszelkich starań, aby wytwarzana przez nich żywność i pasze spełniały obowiązujące wymogi prawa żywnościowego i paszowego. Powinni kontrolować proces ich produkcji poprzez stosowanie dobrej praktyki rolniczej i zachowanie ogólnych zasad higieny (ochrona przed zanieczyszczeniem). W każdym gospodarstwie bardzo ważne jest prowadzenie dokumentacji i zapisów dotyczących produkcji żywności i pasz, które pozwalają zidentyfikować pochodzenie produktu oraz umożliwiają sprawdzenie, czy pasza, żywność bądź surowce wytworzone w gospodarstwie, przeznaczone do dalszego przetwórstwa, nie stanowią zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt. Podstawową zasadą produkcji żywności jest to, aby była ona bezpieczna dla zdrowia i życia konsumentów. W produkcji i obrocie żywnością nie można stosować procesów technologicznych oraz takich metod produkcyjnych, które mogłyby mieć negatywny wpływ na zdrowie konsumentów. Zagrożeniem dla artykułów żywnościowych są wszystkie biologiczne, chemiczne lub naturalne (fizyczne) czynniki, które mogą powodować niekorzystne konsekwencje dla zdrowia konsumenta, co czyni spożywanie żywności ryzykownym dla zdrowia ludzkiego. Dlatego w każdym gospodarstwie rolnym w celu zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego żywności winny być opracowane procedury bądź instrukcje postępowania przy jej produkcji i dystrybucji. Procedura, tj. działanie lub postępowanie według zbioru określonych zasad, określa, co powinno być wykonane. Instrukcja, tj. opis kolejnych etapów postępowania, który pomaga w osiągnieciu określonego celu, określa, w jaki sposób powinno być wykonane, czyli ustalony sposób wykonania działania lub postępowania, który ze względu na wymogi formalne musi być udokumentowany. Procedury lub instrukcje gwarantują: standardowość działania, uniezależnienie się od „konkretnej” obsady personalnej. W gospodarstwie rolnym nie ma potrzeby ustanawiania zarówno procedur, jak i instrukcji.

Higiena osób pracujących w gospodarstwie rolnym to kluczowy, podstawowy czynnik  warunkujący bezpieczeństwo żywności. Człowiek to potencjalnie najpoważniejsze źródło zanieczyszczeń zarówno fizycznych (guziki, spinki, pierścionki itp.), chemicznych (błędy w procesie produkcyjnym), jak i mikrobiologicznych (przenoszenie chorób, bakterii itp.). Szczególnie wrażliwe w gospodarstwie są te miejsca, gdzie istnieje bezpośredni kontakt rolnika bądź pracownika z żywnością, tj. ręczny zbiór, sortowanie i pakowanie. Przy produkcji żywności nie mogą pracować osoby z biegunkami, wymiotami, widoczną żółtaczką, chorobami skóry, objawami grypy, będące nosicielami chorób, rekonwalescenci po przebytych chorobach zakaźnych. Z uwagi na możliwość bezobjawowego nosicielstwa wirusowego zapalenia wątroby typu A, na plantacjach nie powinny przebywać dzieci. W przypadku drobnych skaleczeń, otarć skóry należy u tych osób rany zabezpieczyć wodoodpornymi opatrunkami i założyć rękawice. Każdy, kto podejmuje się pracy bezpośrednio z żywnością, powinien znać zagrożenia, jakie niesie brak higieny oraz powstrzymać się od kontaktu z żywnością, gdy istnieje możliwość jej zanieczyszczenia. Dlatego tak ważne jest przeszkolenie rolników i osób zatrudnianych przy pracy w rolnictwie z zasad higieny produkcji. Najważniejsze jest zawsze przestrzeganie higieny osobistej podczas kontaktu z żywnością, a więc czysty ubiór, mycie rąk po korzystaniu z toalety, po każdej przerwie w pracy i zawsze, gdy dochodzi do ich nadmiernego zabrudzenia, oraz spożywanie posiłków i palenie papierosów tylko poza obszarem pracy.

W gospodarstwie rolnym, w zależności od rodzaju prowadzonej produkcji, winny znajdować się następujące instrukcje:

  • mycia rąk, środków transportu, opakowań, pomieszczeń,
  • higieny personelu,
  • zabezpieczenia przed szkodnikami,
  • usuwania odpadów,
  • zaopatrzenia w wodę (zbiór ręczny, nawadnianie, stosowanie środków ochrony roślin).

Przy zatrudnianiu osób dodatkowo powinien być:

  • opracowany i wdrożony program szkolenia dla osób zatrudnianych w gospodarstwie (pracowników najemnych),
  • oświadczenia o stanie zdrowia złożone pracodawcy przez osoby zatrudnione w gospodarstwie.

Instrukcja powinna zawierać:

  • definicje i skróty – wyjaśnienie wszystkich terminów i skrótów stosowanych w treści instrukcji, niezbędnych do jednoznacznej interpretacji treści;
  • postępowanie – opisane słowami lub przedstawione w formie schematu blokowego;
  • zapisy – wyszczególnienie wszystkich zapisów powstających podczas realizacji instrukcji, w tym sposób i częstotliwość ich wykonania, czas, miejsce ich przechowywania, osoby odpowiedzialne;
  • załączniki – wykaz wszystkich formularzy, druków, które są niezbędne do sporządzenia zapisów.

Przystępując do opracowania instrukcji postępowania w gospodarstwie należy określić, czy jest to instrukcja systemowa (ogólna) czy stanowiskowa (robocza) oraz sprecyzować:

  • dla jakiego gospodarstwa opracowana,
  • w jakim celu opracowana,
  • kto opracował,
  • od kiedy obowiązuje.

Forma instrukcji winna być estetyczna i przejrzysta.

Przykład instrukcji systemowej (ogólnej): INSTRUKCJA POSTĘPOWANIA Z WYROBEM NIEWŁAŚCIWEJ JAKOŚCI (NIEZGODNYM)*

1. Cel, definicje.

Celem instrukcji jest określenie sposobu postępowania z produktem niewłaściwej jakości (niezgodnym). Przez produkt niewłaściwej jakości (niezgodny) rozumie się produkt:

  • zepsuty,
  • wykazujący zmiany organoleptyczne uniemożliwiające jego spożycie lub przetwarzanie,
  • zawierający żywe lub martwe szkodniki, uszkodzenia po szkodnikach,
  • nadmiernie zwilgocony,
  • zawierający lub mogący zawierać niedozwolone pozostałości pestycydów,
  • o nieswoistym zapachu,
  • przejrzały, zwiędnięty, pomarszczony,
  • nierozwinięty, niedojrzały,
  • skażony mikrobiologicznie lub mogący być skażony mikrobiologicznie,
  • zareklamowany przez klienta/odbiorcę.

2. Postępowanie.

2.1. Jakość produktu ocenia się podczas wykonywania jednej z poniżej wymienionych czynności:

  • zbioru,
  • pakowania,
  • sortowania.

2.2. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości należy:

  • określić wielkość partii towaru, (np. 50 kg malin),
  • wypełnić Kartę niezgodności,
  • odpowiednio zabezpieczyć partię tak, aby nie wpływała na inne towary,
  • ewentualnie pobrać próbkę do badań,
  • przechowywać partię w oznaczonym miejscu, pomieszczeniu jako „Nieprzeznaczone do handlu” do czasu ostatecznego określenia przydatności produktu ( np. oczekiwanie na wyniki badań na NDP),

Produkty roślinne niewłaściwej jakości przeznaczyć do:

  • kompostowania,
  • zastosować jako nawóz,
  • przeznaczyć do żywienia zwierząt, jeśli nie zagraża to ich zdrowiu i życiu,

Wszelkie postępowanie z wyrobem niezgodnym należy zapisać w rejestrze niezgodności.

2.3. Wycofanie produktu z obrotu.

2.3.1. W przypadku wpłynięcia reklamacji/zgłoszenia od odbiorcy produktu, należy w trybie pilnym rozpatrzyć reklamację w sposób uzgodniony z reklamującym.

2.3.2. W przypadku konieczności wycofania wprowadzonego do obrotu produktu, należy:

  • zidentyfikować na podstawie dokumentacji księgowej odbiorców,
  • powiadomić o konieczności wycofania produktu Państwowego Inspektora Sanitarnego w określonym gospodarstwie; tel. 66 666 66 66,
  • produkt przyjęty od odbiorców zastosować jako kompost, nawóz, paszę,
  • wypełnić dokument Rejestr produktów wycofanych z obrotu.

3. Odpowiedzialność.

Za postanowienia instrukcji odpowiada osoba wyznaczona/właściciel, która jednocześnie odpowiada za nadzór nad prawidłowym zagospodarowaniem, przerobem wyrobów niezgodnych.

4. Dokumenty.

  • Karta niezgodności,
  • Rejestr produktów wycofanych z obrotu,
  • Rejestr niezgodności.

Przykład instrukcji roboczej (stanowiskowej): INSTRUKCJA MYCIA OPAKOWAŃ*

1. Cel, definicje, zakres stosowania.

Instrukcja dotyczy mycia i dezynfekcji urządzeń opakowań zwrotnych: skrzyniopalet/łubianek plastikowych.

2. Odpowiedzialność.

Roztwory myjące i mycie wykonuje wyznaczona przez właściciela osoba. Nadzór nad pracami oraz kontrolę czystości przeprowadza właściciel.

3. Częstotliwość.

Mycie przeprowadza się zawsze po opróżnieniu skrzyniopalet (po powrocie od odbiorcy).

4. Środki do mycia i dezynfekcji.

  • Myjka wysokociśnieniowa,
  • Wąż gumowy,
  • Szczotka /skrobak,
  • Płyn do mycia dopuszczony do kontaktu z powierzchniami dla żywności (atest PZH).

Roztwory myjące przygotowuje się bezpośrednio przed użyciem.

5. Opis postępowania.

Po opróżnieniu skrzyniopalety/łubianki:

  • usunąć mechanicznie (szczotka, skrobak) pozostające resztki i spłukać dokładnie wodą za pomocą myjki wysokociśnieniowej,
  • doszorować szczotką trudne do czyszczenia powierzchnie,
  • dokładnie spłukać środek myjący,
  • pozostawić do wyschnięcia.

6. Dokumentacja.

  • Karta mycia opakowań.

Podstawowe, kluczowe obszary wymagań w dobrej praktyce higienicznej w ekologicznym gospodarstwie rolnym:

  • higiena środowiska (rozważyć potencjalne źródła zanieczyszczeń pochodzące ze środowiska);
  • higieniczna produkcja w miejscu pochodzenia (chronić źródła żywności przed zanieczyszczeniami);
  • postępowanie z surowcem (sortować produkty w celu oddzielenia tych, które nie nadają się do konsumpcji przez ludzi);
  • czyszczenie, konserwacja oraz higiena personelu (zapewnić przede wszystkim właściwą higienę osobistą personelu).

W celu zapewnienia bezpieczeństwa żywności oferowanej konsumentom konieczne jest uwzględnienie wszystkich etapów w łańcuchu produkcji żywności zgodnie z zasadą „od pola do stołu". Skażenie lub zanieczyszczenie surowca roślinnego może nastąpić na każdym etapie, począwszy od produkcji podstawowej, aż do dostawy żywności do konsumenta. Każdy z tych elementów w efekcie ma wpływ na bezpieczeństwo żywności. Należy z całym przekonaniem stwierdzić, że na jakość zdrowotną roślin, a w następstwie żywności, zasadniczy wpływ mają warunki, jakie zapewniono w czasie ich uprawy, skupu, przechowywania i transportu. Niezachowanie podstawowych zasad higieny, za które należy uważać: zapewnienie warunków do higienicznego mycia rąk, możliwość higienicznego korzystania z ustępu, używanie wody o prawidłowej jakości zdrowotnej, zapewnienie właściwych warunków sanitarno-higienicznych w trakcie produkcji, przechowywania oraz transportu. Niezmiernie ważna staje się sprawa świadomości, umiejętności tworzenia systemowych mechanizmów zapewnienia odpowiedniej jakości surowców żywnościowych produkowanych w gospodarstwie. Właśnie w gospodarstwie, a więc na etapie produkcji pierwotnej, należy już analizować dokładnie wszystkie sytuacje wskazujące na występowanie nieprawidłowości. Narastający w ostatnich latach w państwach członkowskich Unii Europejskiej problem rozprzestrzeniania się ognisk wirusowego zapalenia wątroby typu  (WZW A) spowodowany był, jak ustaliła grupa robocza przy Komisji Europejskiej, spożywaniem owoców jagodowych, zanieczyszczonych patogennymi wirusami przenoszonymi przez żywność – głównie norowirusem i wirusem wirusowego zapalenia wątroby typu A (WZW A). Do zakażenia drobnoustrojami chorobotwórczymi produktów żywnościowych, w tym świeżych owoców jagodowych (truskawki, porzeczki, maliny) oraz warzyw, może dojść na każdym etapie pozyskania i przetwórstwa żywności, np. poprzez kontakt z osobami chorymi, skażoną wodą, glebą, jak też poprzez zanieczyszczone urządzenia lub opakowania. Na etapie produkcji pierwotnej do zanieczyszczenia żywności dochodzi najczęściej na skutek użycia zanieczyszczonej wody, w której obecne są norowirusy, a także podczas zbioru ręcznego, pakowania i transportu. Tak więc niezbędne jest przestrzeganie podstawowych zasad higieny podczas zbioru, skupu, przetwarzania, dystrybucji oraz przygotowywania potraw i spożywania surowych owoców i warzyw w celu ograniczenia/eliminacji zanieczyszczeń owoców i warzyw drobnoustrojami chorobotwórczymi. Pamiętajmy, że higieniczne warunki produkcji to stworzenie na każdym etapie produkcji, transportu, magazynowania i dystrybucji warunków pozwalających do minimum zredukować ryzyko zanieczyszczenia produktu.

* Opracowano na podstawie materiałów źródłowych Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Radomiu.

Ochrona roślin w rolnictwie ekologicznym polega przede wszystkim na zapobieganiu rozprzestrzeniania się chwastów, szkodników i chorób. Podstawą ochrony roślin są właściwie i terminowo przeprowadzone zabiegi agrotechniczne, gdyż to właśnie one stwarzają odpowiednie warunki do prawidłowego rozwoju roślin uprawnych. Szczególny nacisk w rolnictwie ekologicznym kładzie się na stosowanie optymalnej agrotechniki (zabiegów uprawowych, wysiewu, prawidłowego zmianowania i nawożenia) oraz na profilaktykę, czyli metody przeciwdziałające porażeniu chorobami lub zmniejszające ich natężenie.

Zasadniczym czynnikiem warunkującym opłacalność upraw ekologicznych jest odpowiedni dobór odmian. Poza zwiększoną odpornością na choroby i szkodniki, odmiany do upraw ekologicznych powinny charakteryzować się dobrą konkurencyjnością w stosunku do chwastów i stabilnością plonu w różnych warunkach klimatyczno-glebowych. W kraju nie ma oficjalnych list odmian rekomendowanych do produkcji ekologicznej. Nie wszystkie odmiany wpisane do Krajowego Rejestru odmian gatunków roślin uprawnych mogą być uprawiane w gospodarstwach ekologicznych. Stąd tak ważna, dla praktyki rolniczej, jest prowadzona przez Państwowe Instytuty Badawcze (PIB) ocena przydatności poszczególnych odmian do upraw w rolnictwie ekologicznym oraz wskazywanie przez PIB gatunków i odmian przydatnych do produkcji ekologicznej.

Prawidłowa agrotechnika w gospodarstwie ekologicznym zapewnia dobre warunki rozwoju roślinom. Rośliny są wówczas silne i dobrze wykształcone, a w przypadku pojawienia się organizmów szkodliwych są bardziej odporne na ich negatywne oddziaływanie. Nieoceniony jest właściwy płodozmian. Następstwo roślin po sobie nie może być przypadkowe, przedplon powinien zostawić po sobie dobre warunki rozwoju i wzrostu. Należy przede wszystkim unikać zbyt częstej uprawy tego samego gatunku rośliny po sobie, czyli tzw. monokultur. Na takich polach dochodzi bowiem do niebezpiecznego nagromadzenia materiału infekcyjnego. W strukturze zasiewów należy przede wszystkim zmniejszyć udział zbóż, więcej wprowadzić roślin bobowatych oraz upraw o znaczeniu sanitarnym (np. lucerna, gorczyca), stosować międzyplony i nawozy zielone. Zmniejszenie udziału zbóż poniżej 50% po kilku latach powoduje ustąpienie najgroźniejszych chwastów, a choroby podstawy źdźbła nie stanowią zagrożenia ekonomicznego.

Stosowanie zdrowego, dobrej jakości i kwalifikowanego ekologicznego materiału siewnego jest jednym z podstawowych uwarunkowań zdrowotności plantacji. Istotny jest zarówno dobór odmiany, jak i właściwy termin oraz gęstość siewu. Zbyt wczesny wysiew zbóż jarych w niedogrzaną glebę wydłuża okres wschodów i naraża rośliny na porażenie przez patogeny powodujące zgorzele siewek, natomiast zbyt duże zagęszczenie łanu zboża może być przyczyną większego porażenia przez mączniaka prawdziwego czy rdzę brunatną.

Jednym z ważniejszych zabiegów jest zaprawianie materiału siewnego. Nasiona można zaprawiać na mokro bądź na sucho. Zaprawianie na mokro, tj. moczenie nasion:

  • w roztworze nadmanganianu potasu (3 g/10 l wody) przez 20 minut przeciwko chorobom grzybowym;
  • moczenie w wodzie o temperaturze 30°C przez 10 godzin i przez 10 minut w wodzie o temperaturze 50°C przeciwko chorobom bakteryjnym;
  • moczenie w wywarze z drobno posiekanych gałęzi czeremchy zwyczajnej, zbieranych w momencie nabrzmiewania pąków do rozwinięcia liści na gałęziach (posiekany surowiec zalewa się wrzącą wodą, gotuje przez pół godziny, po przestudzeniu moczy się nasiona od 12 do 24 godzin);
  • moczenie w naparze z rumianku (150 g suszu 10 l wody) przez 30 minut.

Po tych zabiegach nasiona należy osuszyć na bibule, gazie. Zaprawianie na sucho prowadzimy poprzez wymieszanie:

  • z popiołem drzewnym – skuteczny jest z drzew liściastych z wyjątkiem dębu, a najlepszy z czeremchy zwyczajnej;
  • z mączką bazaltową – dobry efekt uzyskuje się wtedy, gdy wymiesza się nasiona na kilka dni przed planowanym wysiewem.

Zasiewy mieszane w rolnictwie ekologicznym bardzo dobrze się sprawdzają. Zróżnicowanie genetyczne roślin na danym polu jest czynnikiem sprzyjającym ograniczaniu występowania chorób i szkodników. Takim zróżnicowaniem są rozmaite kompozycje zasiewów mieszanych. Pod pojęciem zasiewów mieszanych należy rozumieć zarówno międzygatunkowe mieszanki (np. zbożowo-strączkowe i zbożowo-zbożowe), jak i mieszanki międzyodmianowe w obrębie jednego gatunku (np. jęczmienia). Uprawa zbóż w postaci mieszanek wprowadza bioróżnorodność, która dzięki odrębności wprowadzanych roślin pozwala na lepsze wykorzystanie zasobów środowiska, bez zakłócania jego równowagi biologicznej. Dzięki lepszemu wykorzystaniu warunków siedliskowych i agrotechnicznych oraz mniejszej wrażliwości na porażenie przez choroby i uszkodzenia przez szkodniki, mieszanki cechują się wyższym i stabilniejszym plonowaniem w porównaniu do odmian uprawianych w siewie czystym.

Właściwy termin zbioru ma także istotny wpływ na uzyskanie zadowalającego plonu. Opóźniony termin zbioru zbóż powoduje obniżenie jakości ziarna z powodu występowania np. fuzariozy kłosów lub porastania. Pamiętać również należy o tym, że zanieczyszczone maszyny są często powodem rozprzestrzeniania się organizmów szkodliwych dla roślin uprawnych. Ważnym zabiegiem jest również likwidowanie pozostających na polach resztek pożniwnych, które są kryjówkami i miejscem zimowania wielu patogenów i szkodników, np. w resztkach kapusty, a zwłaszcza na głąbach, zimują jaja mszycy kapuścianej i chowacza galasówka. Metody zapobiegawcze, które mają na celu niedopuszczenie do wystąpienia szkodników lub ułatwienie roślinie przetrwanie przy kontakcie ze szkodnikiem są bardzo istotne, ale docenić trzeba znaczenie pozostałych metod. Metody hodowlane pozwalają na uzyskanie odmian odpornych czy mniej wrażliwych na choroby i szkodniki. Natomiast metody bezpośredniego zwalczania mają na celu interwencyjne obniżenie liczebności szkód, gdy szkodniki przekroczyły próg ekonomicznej szkodliwości. Stosuje się wówczas zarówno metody fizyczne, polegające na zastosowaniu czynników fizycznych, np. wysokie i niskie temperatury, ultradźwięki, promieniowanie np. odkażanie narzędzi, gleby, wypalanie chwastów, stosowanie ultradźwięków do zwalczania szkodników w magazynach, jak i metody biologiczne polegające na wykorzystaniu w celu zwalczania szkodników chorób roślin ich naturalnych wrogów np. patogenów, pasożytów. Ochrona pożytecznych organizmów, np. zakładanie ptakom domków lęgowych – dzięki temu zwiększymy ich ilość. Zatem widzimy, że na zdrowotność roślin w rolnictwie ekologicznym ma wpływ wiele czynników:

  • właściwości fizyczne gleby, zasobność w makro- i mikroelementy,
  • dobór odmian,
  • zdrowy materiał siewny i sadzeniakowy,
  • zaprawianie materiału siewnego,
  • właściwe zmianowanie,
  • prawidłowe przygotowanie gleby oraz terminowe wykonywanie zabiegów uprawowych, siewu i zabiegów pielęgnacyjnych,
  • warunki atmosferyczne w czasie wegetacji,
  • prawidłowy zbiór i przechowywanie,
  • czystość maszyn.

Zapobieganie szkodom wyrządzanym przez szkodniki i choroby w uprawach ekologicznych polega przede wszystkim na stosowaniu płodozmianu i odpowiednich technik uprawy, doborze gatunków i odmian odpornych, a także na wykorzystaniu w walce z organizmami szkodliwymi substancji i organizmów naturalnie występujących w środowisku, np. naturalnych antagonistów patogenów. W rozporządzeniu Komisji (WE) nr 889/2008, ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych, w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli, ustawodawca stwierdza, że w przypadku, gdy odpowiednia ochrona roślin przed szkodnikami i chorobami z wykorzystaniem środków i metod agrotechnicznych określonych w rozporządzeniu (WE) nr 834/2007 nie jest możliwa, można stosować jedynie środki i substancje aktywne wymienione w Załączniku II rozporządzenia 889/2008. Preparaty podzielone są na grupy ze względu na substancje aktywne w swoim składzie:

  • substancje pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, np.: wosk pszczeli jako maść ogrodnicza, do smarowania ran po cięciu, żelatyna jako środek owadobójczy;
  • mikroorganizmy wykorzystywane do biologicznego zwalczania szkodników i chorób: bakterie, wirusy i grzyby głównie jako insektycydy;
  • substancje produkowane przez mikroorganizmy;
  • substancje używane w pułapkach i dozownikach, np. fosforan dwuamonowy jako środek wabiący, tylko do użytku w pułapkach oraz feromony jako środek wabiący, tylko do użytku w pułapkach i dyspenserach;
  • substancje przeznaczone do spryskiwania powierzchni między roślinami uprawnymi: ortofosforan żelaza jako środek zwalczający ślimaki i mięczaki;
  • inne substancje używane w sposób tradycyjny w rolnictwie ekologicznym:
    • miedź w różnych formach jako środek grzybobójczy,
    • szare mydło (sól potasowa kwasu tłuszczowego);
  • inne substancje:
    • wodorotlenek wapnia jako środek grzybobójczy (tylko w przypadku drzew owocowych),
    • wodorowęglan potasu jako środek grzybobójczy.

Wykaz środków ochrony roślin zakwalifikowanych w Polsce do stosowania w rolnictwie ekologicznym prowadzony jest przez Instytut Ochrony Roślin w Poznaniu. Zamieszczony jest i aktualizowany na stronie: www.ior.poznan.pl.

Współczesny rolnik może i winien korzystać z systemów doradczych wspomagających podejmowanie decyzji o potrzebie wykonania zabiegów ochrony roślin. Systemy doradcze to zestawy instrukcji mające dopomóc producentom w podjęciu decyzji o konieczności przeprowadzenia zabiegu ochrony roślin w oparciu o podstawy ekologiczne z uwzględnieniem rachunku ekonomicznego i warunków klimatycznych. Elementami takich systemów są: bazy danych o agrofagach, bazy danych o środkach ochrony roślin, czynniki agrotechniczne, historia pól, informacje o pogodzie w formie monitoringu danych meteorologicznych lub prognozy pogody, aktualna sytuacja na plantacji, czynniki środowiskowe. Efektem końcowym są konkretne zalecenia dotyczące terminu zwalczania, oczywiście po uwzględnieniu elementu ekonomicznego – progu szkodliwości.

Podstawową metodą ochrony roślin w systemie rolnictwa ekologicznego jest szeroko rozumiana profilaktyka. W całokształcie dbałości o stan upraw ekologicznych swoje miejsce ma też monitoring plantacji. Należy prowadzić regularną obserwację upraw pod kątem patogenów i szkodników. Warto również śledzić strony internetowe, gdzie pojawiają się komunikaty o możliwości zagrożenia danym agrofagiem. Poniżej podaję strony internetowe, na których dostępne są komunikaty o możliwości zagrożenia danym agrofagiem bądź systemy doradcze wspomagające podejmowanie decyzji o potrzebie wykonania zabiegów ochrony roślin, z których również mogą korzystać rolnicy ekologiczni.

Jeśli zastosowane w gospodarstwie zabiegi agrotechniczne nie wystarczyły i plantacja jest zagrożona, rolnicy ekologiczni nie mogą korzystać ze wszystkich środków ochrony roślin, ale mają do wyboru szereg preparatów zakwalifikowanych przez Instytut Ochrony Roślin w Poznaniu do stosowania w rolnictwie ekologicznym, z których mogą interwencyjnie skorzystać.

Informujemy, że w 2018 roku możliwe jest przeprowadzenie procesu certyfikacji, w tym wydanie certyfikatu w zakresie produkcji ekologicznej, na podstawie kontroli wstępnej do dnia 20.03.2018 r. Termin ten obowiązuje producentów zamierzających złożyć wniosek do ARiMR o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu „Modernizacja gospodarstw rolnych”.

Podczas spotkania zorganizowanego przez Główny Inspektorat JHARS z jednostkami certyfikującymi w rolnictwie ekologicznym omawiany był temat dotyczący trybu postępowania jednostek certyfikujących w przypadku zgłoszenia w 2018 r. producentów ekologicznych, którzy chcą skorzystać z pomocy finansowej na operacje typu „Modernizacja gospodarstw rolnych” w ramach poddziałania „Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. 2015, poz. 1371 z późn. zm.). Podczas tego spotkania przedstawiciele urzędu nadzoru nie wnieśli zastrzeżeń odnośnie możliwości wydawania certyfikatów (przed 20.03.2018 r.) dla producentów, którzy zgłosili się do systemu rolnictwa ekologicznego w 2018 r.

Warunkiem uzyskania certyfikatu w przywołanym przypadku powinno być spełnienie następujących przesłanek:

  • producent powinien posiadać udokumentowany plan produkcji na 2018 r. w rozbiciu na poszczególne działki rolne (uwzględniony we wniosku o certyfikację), oraz zobligować się do informowania jednostki certyfikującej o ewentualnych zmianach;
  • jednostka certyfikująca przed wydaniem certyfikatu powinna przeprowadzić kontrolę u producenta oraz potwierdzić, że producent ekologiczny w obszarze swojej działalności spełnia wymogi określone w przepisach dotyczących rolnictwa ekologicznego;
  • jednostka certyfikująca w ramach nadzoru nad certyfikatem powinna w sezonie wegetacyjnym (przed dokonaniem zbiorów przez producenta) w ramach płatnej, obligatoryjnej kontroli potwierdzić, że producent posiada uprawy zgodne z wcześniejszą deklaracją i treścią certyfikatu oraz, iż producent ekologiczny w obszarze swojej działalności w dalszym ciągu spełnia wymogi określone w przepisach dotyczących rolnictwa ekologicznego.

Podczas spotkania zorganizowanego przez Główny Inspektorat JHARS z jednostkami certyfikującymi w rolnictwie ekologicznym ustalono, że przyjęcie opisanego trybu postępowania nie narusza przepisów dotyczących rolnictwa ekologicznego oraz norm obowiązujących jednostki certyfikujące.

Zatem rolnik, który zamierza uzyskać certyfikat w zakresie produkcji ekologicznej do dnia 20.03.2018 r. będzie miał przeprowadzony proces certyfikacji w oparciu o płatną kontrolę wstępną. Poza kontrolą wstępną, każdy producent będzie obligatoryjnie skontrolowany w sezonie wegetacyjnym roślin. Rolnik będzie zobowiązany uiścić po tej zasadniczej kontroli opłatę zgodną z obowiązującym w danej jednostce certyfikującej cennikiem. Niepoddanie gospodarstwa kontroli w sezonie wegetacyjnym roślin lub rezygnacja z procesu certyfikacji będzie skutkowała cofnięciem wydanego certyfikatu i wyłączeniem producenta z systemu kontroli. Przeprowadzenie przez jednostkę certyfikującą kontroli wstępnej gospodarstwa będzie możliwe dopiero po otrzymaniu od rolnika kompletu dokumentów. Rolnik winien przesłać do jednostki certyfikującej następujące dokumenty:

  • zgłoszenie podjęcia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego;
  • wniosek o certyfikacji; plan produkcji na rok 2018;
  • opis jednostki produkcyjnej; umowę z jednostką certyfikującą;
  • mapki ewidencyjne lub ortofotomapy działek rolnych.

Źródło informacji: Centrum Jakości AgroEko

W Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie rodzajów nieprawidłowości lub naruszeń przepisów dotyczących rolnictwa ekologicznego i minimalnych środków, jakie jednostki certyfikujące są obowiązane zastosować w przypadku stwierdzenia wystąpienia tych nieprawidłowości lub naruszeń w ramach kontroli w rolnictwie ekologicznym (Dz.U. z dnia 03.06.2016 poz. 777) wprowadzono zmianę ROZPORZĄDZENIEM MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 4 września 2017 r. (Dz.U z dnia 20.09.2017 poz. 1761).

Było:

§ 2. W przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości lub naruszeń przepisów dotyczących rolnictwa ekologicznego, jednostki certyfikujące są obowiązane w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości lub naruszeń zastosować następujące minimalne środki:

1) upomnienie;
2) ostrzeżenie;
3) zawieszenie certyfikatu.

Po zmianie jest:

§ 2. W przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości lub naruszeń przepisów dotyczących rolnictwa ekologicznego, jednostki certyfikujące są obowiązane w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości lub naruszeń zastosować następujące minimalne środki:

1) upomnienie;
2) ostrzeżenie;
3) cofnięcie certyfikatu w zakresie produktu, którego dotyczy nieprawidłowość.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2018 r.

Źródło informacji: www.minrol.gov.pl

Organizatorem konkursu był Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu. Celem konkursu było upowszechnianie wśród konsumentów wiedzy o walorach, znakowaniu i dostępności żywności ekologicznej na rynku krajowym. Konkurs polegał na rozwiązaniu testu pt.: „Żywność ekologiczna – wybór świadomych konsumentów”, który zamieszczony był na stronie internetowej WODR w Poznaniu (www.wodr.poznan.pl), w zakładce KONKURSY – 20 pytań testowych, test wyboru.

Komisja konkursowa została powołana przez Dyrektora WODR w Poznaniu w składzie:

  • Elżbieta Dryjańska – przewodnicząca,
  • Agnieszka Przybyła – członek,
  • Bartosz Witczak – członek.

Komisja zebrała się 30 października 2017 roku, dokonała zliczenia nadesłanych prac, otwarcia kopert, a następnie sprawdzenia poprawności rozwiązań testów. Do konkursu napłynęło 31 rozwiązanych testów. Nie stwierdzono żadnych braków formalnych w nadesłanych pracach. Pytań testowych było 20, każdy uczestnik mógł zdobyć maksymalnie 20 punktów.

Wyniki przedstawiają się następująco:

  • 20 punktów – 21 nadesłanych prac,
  • 19 punktów – 4 nadesłane prace,
  • 18 punktów – 1 nadesłana praca,
  • 16 punktów – 1 nadesłana praca,
  • 15 punktów – 2 nadesłane prace,
  • 13 punktów – 1 nadesłana praca,
  • 10 punktów – 1 nadesłana praca.

Z grupy 21 prac z wszystkimi prawidłowymi rozwiązaniami wylosowano 3 osoby , które otrzymały nagrody główne.

  • Anna Leszcz Boguszyniec, 62-640 Grzegorzew;
  • Barbara Kozłowska, Wandynów; 62-600 Koło;
  • Monika Andrzejewsk, Głębokie, 62-641 Olszówka.

Ponadto komisja postanowiła uhonorować dyplomami uznania i drobnymi nagrodami książkowymi 5 kolejnych osób spośród tych, co uzyskały po 20 punktów. Wylosowano następujące osoby:

  • Jarosław Koral, Cichów, 62-720 Brudzew;
  • Mirosława Komodzińska, Tomaszew, 62-641 Olszówka;
  • Janusz Czajkowski, Dąbrówka, 62-650 Kłodawa;
  • Maria Kapuścińska, Sokołowo, 62-600 Koło;
  • Mariusz Gadomski, Cisew, 62-700 Turek.

Dyplomy i nagrody wręczył Dyrektor Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu Maciej Szłykowicz podczas Sesji ekologicznej „Rolnictwo * Środowisko * Żywność * Zdrowie”, która odbyła się w Grzegorzewie 10 listopada 2017 r.

Laureatom gratulujemy, wszystkim uczestnikom tegorocznej edycji serdecznie dziękujemy za wzięcie udziału i wykazanie tak wysokiego poziomu wiedzy z zakresu żywności ekologicznej. Już dzisiaj zapraszamy do wzięcia udziału w kolejnej edycji konkursu. Planujemy ogłosić konkurs „Żywność ekologiczna – wybór świadomych konsumentów” w październiku 2018 roku (strona www.wodr.poznan.pl).