09 sierpnia 2017

Charakterystyka wielkopolskich gospodarstw rolnych według powierzchni użytków rolnych - od 10 do 20 ha

Opracowanie: Zbigniew Błaszczyk
  • wielkość czcionki Zmniejsz czcionkę Zmniejsz czcionkę Powiększ czcionkę Powiększ czcionkę
  • PDF
  • Wydrukuj
  • Email
Oceń ten artykuł
(2 głosów)

Artykuł charakteryzuje wielkopolskie gospodarstwa rolne. Podstawą tej charakterystyki są oceny ekonomiczne gospodarstw rolnych prowadzone przez doradców WODR w Poznaniu, zgodnie z metodyką obowiązującą w Polskim FADN. Wyniki ekonomiczne działalności gospodarstw rolnych ustalane są na podstawie danych księgowych znajdujących się w bazach danych rachunkowych gospodarstw rolnych w województwie wielkopolskim. Dane o zdarzeniach gospodarczych zachodzących w ciągu roku w gospodarstwie rolnym są ewidencjonowane według ściśle określonych zasad i w ustalonym stopniu dokładności. Przedstawione wyniki zawierają wartości średnie dla grup gospodarstw rolnych wyłanianych według powierzchni użytków rolnych od 10 do 20 ha. Nie należy ich traktować jako danych reprezentatywnych dla ogółu gospodarstw w Wielkopolsce. W polu obserwacji Polskiego FADN znajdują się gospodarstwa towarowe o minimalnej wielkości ekonomicznej 4000 euro, po przekroczeniu której włącza się gospodarstwo rolne do pola obserwacji FADN. Wielkość ta ustalana jest od 2010 roku obrachunkowego na podstawie analizy sum Standardowej Produkcji (SO)* wszystkich działalności rolniczych występujących w gospodarstwie. W celu wyeliminowania wahań wartości produkcji powodowanych np. warunkami pogodowymi czy też zmianami cen produktów, do obliczeń przyjmowane są średnie z pięciu lat odpowiedniego okresu, na podstawie uśrednionych danych rocznych z określonego regionu.

Tabela nr 1. Rozkład gospodarstw rolnych obejmujących Wielkopolskę według powierzchni użytków rolnych.

  Liczba gospodarstw rolnych według powierzchni użytków rolnych
PSR 2002 PSR 2010
Liczba GR % Liczba GR %
Od 1 ha do 10 ha 107 487 68,2 77 829 62,8
Powyżej 10 ha do 20 ha 33 373 21,2 29 113 23,5
Powyżej 20 ha do 30 ha 8 720 5,5 8 401 6,8
Powyżej 30 ha do 50 ha 4 291 2,7 4 995 4,0%
Powyżej 50 ha 3 620 2,3 3 555 2,9

Źródło: GUS
​PSR – Powszechny Spis Rolny

Wykres nr 1. Rozkład gospodarstw rolnych obejmujących Wielkopolskę według powierzchni użytków rolnych.

Gospodarstwa rolne w Wielkopolsce charakteryzują się dużym rozdrobnieniem. Średnia wielkość powierzchni gruntów rolnych przypadająca na jedno gospodarstwo w roku 2016 wyniosła 13,49 ha. Ponad 20% gospodarstw w Wielkopolsce gospodarzy na powierzchni od 10 ha do 20 ha, a ich łączny udział w użytkach rolnych wynosi 23%. Mimo że liczba tych gospodarstw rolnych według danych ostatniego spisu rolnego uległa zmniejszeniu, to procentowy udział w ogólnej liczbie gospodarstw powyżej 1 ha zwiększył się z 21,2% do 23,5%.

Wykres nr 2. Użytkowanie gruntów (ha) w Wielkopolsce w różnych obszarowo gospodarstwach rolnych.

Źródło: GUS – PSR 2010

Tabela nr 2. Wybrane informacje o gospodarstwie rolnym.

Wyszczególnienie j.m. Od >= 10 do < 20 ha
2010 2011 2012 2013 2014 2015
Liczba gospodarstw w próbie szt. 57 55 55 55 55 52
Użytki rolne, w tym ha 15,66 15,57 15,52 15,62 16,00 16,01
– grunty dzierżawione ha 4,35 5,00 4,53 4,92 5,34 5,76
% 28 32 29 32 33 36
– grunty orne ha 13,10 13,13 12,76 13,13 13,98 14,02
% 84 84 82 84 87 88
– TUZ ha 2,05 1,94 2,21 2,29 2,29 2,08
% 13 12 14 15 14 13
Powierzchnia paszowa ha 2,94 2,13 3,26 3,13 5,56 2,55
Praca własna ogółem – liczba osób pełnozatrudnionych Os.p. 1,68 1,85 1,81 1,83 1,93 1,71
Stan średnioroczny bydła ogółem, w tym: szt. 13 13 17 18 22 20
– krowy szt. 4 5 10 11 13 10
Stan średnioroczny trzody ogółem, w tym: szt. 63 58 66 62 68 91
– lochy szt. 6 7 8 6 7 7
Produkcja ogółem na 1 ha użytków rolnych zł/ha 7 704 8 965 9 462 10 176 8 934 8 822
Produkcja ogółem na 1 osobę p.z. zł/Os.p. 60 518 64 883 90 532 80 162 73 290 84 260
Sprzedaż ogółem na 1 ha użytków rolnych zł/ha 5 229 7 069 7 312 7 772 7 572 7 541
% 78 80 74 93 92 84
Aktywa GR 686 702 739 167 745 954 777 148 805 876 785 377
Majątek trwały 629 964 678 249 674 974 709 919 736 629 711 770
% 92 92 90 91 91 91
Majątek obrotowy 56 738 60 918 70 980 67 229 69 247 73 608
% 8 8 10 9 9 9
Kapitał własny 666 402 691 467 689 545 734 024 739 758 719 628
% 97 94 92 94 92 92

Bazując na danych rachunkowych Polskiego FADN, w gospodarstwach Wielkopolski o powierzchni od 10 do 20 ha odnotowano, że w strukturze własnościowej użytków rolnych dominowały grunty własne. Niemniej znaczny był udział dodzierżawionych użytków rolnych, który zwiększył się z 28% w roku 2010 do 36% w roku 2015. Z analizy danych rachunkowych wynika, że w gospodarstwach rolnych w przedziale użytków rolnych od 10 do 20 ha w zasiewach dominują zboża – 57-67% oraz uprawy przemysłowe i warzywa – 20-30%. Jeżeli chodzi o produkcję zwierzęcą, to dominował chów trzody chlewnej. W produkcji bydła od roku 2012 odnotowano wyraźny wzrost, głównie krów mamek i młodego bydła opasowego.

Tabela nr 3. Wybrane informacje o losztach gospodarstwa rolnego.

Wyszczególnienie j.m. Od >= 10 do < 20 ha
2010 2011 2012 2013 2014 2015
Koszty na 1 ha:
– nasion zł/ha 190 220 311 292 256 264
– NPK zł/ha 417 509 596 660 645 751
– ś.o.r. zł/ha 164 211 251 191 205 160
Pasze (bez objętościowych) zł/ha 2 128 2 515 3 339 3 265 2 545 3 602
Koszty bezpośrednie razem GR/1 ha UR 2 769 3 629 3 609 3 504 3 342 3 873
Koszty ogólnogospodarcze na 1 ha:
– koszty energii 121 124 154 156 149 156
– koszty ON 375 419 422 562 556 481
– koszty usług z zewnątrz 249 254 252 281 255 309
Koszty czynników zewnętrznych na 1 ha:
– praca najemna 409 653 955 1 614 1 300 654
– czynsze, dzierżawy 48 35 71 80 84 131
– odsetki 25 25 81 76 80 76
Koszt wytworzenia 100 zł produkcji 83 93 79 87 87 84

Z danych Polskiego FADN według liczby gospodarstw w próbie w kraju wynika, że dochody z pozarolniczych źródeł wystąpiły w 12% według powierzchni użytków rolnych od 10 ha do 20 ha – „średnio małe” i stanowiły średnio w analizowanym okresie 33% udział dochodu spoza gospodarstwa rolnego w dochodzie rodziny rolniczej. Można zaobserwować, że udział dochodu spoza gospodarstwa rolnego w dochodzie rodziny rolniczej w ostatnich latach utrzymuje się na tym samym poziomie. Pozostała część dochodu gospodarstw domowych – średnio 67% jest dochodem uzyskanym z rodzinnego gospodarstwa rolnego. Najważniejszym źródłem dochodów spoza gospodarstwa rolnego gospodarstw domowych była praca najemna – średnio 48% dochodów pochodziło z tego źródła. Drugim co do ważności źródłem dochodów, które przynosiło około 38% dochodów w gospodarstwach domowych, były emerytury i renty.

Wykres nr 3. Dochody rodziny rolniczej w gospodarstwach prowadzących rachunkowość Polski FADN według powierzchni użytków rolnych – „średnio małe”.

Wykres nr 4. Dochody spoza gospodarstwa rolnego w gospodarstwach prowadzących rachunkowość Polski FADN według powierzchni użytków rolnych – „średnio małe”.

W niniejszym artykule bazując na danych Polskiego FADN podjęto próbę krótkiego scharakteryzowania gospodarstw rolnych według powierzchni użytków rolnych – od 10 ha do 20 ha. Wyniki prezentowane w niniejszym opracowaniu są średnimi arytmetycznymi dla gospodarstw towarowych prowadzących rachunkowość rolną w ramach Polskiego FADN.

*Standardowa Produkcja (SO, Standard Output) jest to średnia z 5 lat wartość produkcji określonej działalności produkcyjnej (roślinnej lub zwierzęcej) uzyskiwana w ciągu 1 roku z 1 ha lub od 1 zwierzęcia (z wyjątkami: grzyby jadalne – 100 m², drób – 100 szt., pszczoły – 1 pień pszczeli, czyli 1 rodzina pszczela), w przeciętnych dla danego regionu warunkach produkcyjnych.

Materiał źródłowy:

  • Wyniki uzyskane przez gospodarstwa rolne uczestniczące w Polskim FADN w latach 2010-2014, IERiGŻ PIB Warszawa.
  • Lech Goraj, Stanisław Mańko „Rachunkowość i analiza ekonomiczna w indywidualnym gospodarstwie rolnym”.
Czytany 458 razy Ostatnio zmieniany 09 sierpnia 2017

Email Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.